گومانی ته‌ئویل وماناكانی پێڵاو

2011/12/20

نووسینه‌وه‌ی جه‌سته‌ی ژن گوتارێكه‌ له‌ناو هه‌ڵچوون وحه‌زه‌ چه‌پێنراوه‌كان نوقمی توندوتیژیی كۆمه‌ڵگا ده‌بێ‌ ودیدی ڕه‌خنه‌یی نێو ژیان ده‌گوازێته‌وه‌ بۆ نووسین، به‌وه‌ش نووسین له‌توانایدا نابێت كه‌ ده‌قێك بێنێته‌ بوون نووسینه‌وه‌ی جه‌سته‌ بێت، چونكه‌ ئه‌و كاته‌ جه‌سته‌ ناتوانێ‌ خۆی بنووسێته‌وه‌، هێنده‌ی حیكایه‌تی توندوتیژیی ده‌وروبه‌ر باس ده‌كات، بۆیه‌ زۆرینه‌ی ئه‌و چیرۆكانه‌ی ژن به‌رهه‌می هێناون به‌دوور نین له‌و تێڕوانینه‌، له‌نووسینه‌وه‌ی ده‌لاله‌ته‌كانی جه‌سته‌ خۆیان به‌دوور گرتووه‌، چونكه‌ نووسینه‌وه‌ی جه‌سته‌ گێڕانه‌وه‌ی حیكایه‌ته‌كان نیه‌ 

درێژه‌ی باسه‌که‌

هه‌ولێریی هاوڵاتیه‌ك دژی تازه‌گه‌ری

2011/12/15

به‌شی یه‌كه‌م

بۆچی ئه‌و ڕه‌خنانه‌ی له‌ژیانی ڕۆژانه‌دا ئاراسته‌ی دیارده‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی ‌وشارێكی ده‌كه‌ین, تاسای ئه‌وه‌ ناكه‌ین, ئه‌و ڕه‌خنانه‌ بگوازینه‌وه‌ ناو نووسین؟ ئایا هۆكاره‌كه‌ی هه‌رئه‌وه‌یه‌ كه‌له‌ئاخاوتندا ده‌توانین به‌چه‌ند ووشه‌یه‌ك ڕه‌خنه‌ بگرین‌و بچینه‌ سه‌رباسێكی تر, كه‌چی له‌نووسیندا ده‌بێت قسه‌ له‌هۆكار‌وده‌ره‌نجامه‌كانی واقیعێك بكه‌ین؟ ئایا كه‌وا ناكه‌ین ئه‌وه‌ ترسه‌ له‌ نووسین یان نه‌بوونی توانایه‌كه‌ بۆ گه‌یشتنه‌ ئه‌و دیومانای شاراوه‌؟ له‌نێوان نووسین‌وئاخاوتن جیاوازیه‌كی جه‌وهه‌ری هه‌یه‌, ئه‌گه‌ر ئاخاوتن به‌ده‌ربڕینه‌ بونیادگه‌ریه‌كه‌ی موفره‌ده‌یه‌كی تاك بێت له‌ناو زمان, ئه‌وا نووسین توانای خولقاندنی زمانی هه‌یه‌, ئه‌وه‌ش مانای وایه‌ نووسین ڕووبه‌رێكه‌ بۆ نووسینه‌وه‌ی زمان, كاتێ‌ ئاخاوتن ناتوانێ‌ له‌ناو ئاستی ده‌نگیدا ئه‌و واقیعه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌ بخوێنێته‌وه‌, ئه‌وا نووسین ئه‌و ئاسته‌ ده‌نگیه‌ ده‌كاته‌ زه‌مینه‌یه‌ك بۆ خوێندنه‌وه‌, به‌مانای ئاخاوتن ده‌بێته‌ بونیادێك له‌ناو نووسین

درێژه‌ی باسه‌که‌

هه‌ولێریی هاوڵاتیه‌ك دژی تازه‌گه‌ری

2011/12/15

به‌شی دووه‌م وكۆتایی

لێره‌وه‌ ئه‌گه‌ریی ژیان بوون له‌و شاره‌دا كۆنتڕۆڵ كردنی هه‌موو دامه‌زراوه‌كانه‌, ئه‌وه‌ش ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی وه‌زیفه‌ی گه‌شه‌ سه‌ندنی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌دامه‌زراوه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان بسه‌نرێته‌وه‌‌وته‌سلیمی دامه‌زراوه‌كانی به‌عس بكرێته‌وه‌, بۆیه‌ كاتێ‌ دامه‌زراوه‌كان له‌پێناو به‌عسدا ده‌خرێنه‌ كار هه‌ولێریی وه‌ك كاره‌كته‌ره‌كانی شارێكی دوا كه‌وتوو ده‌رناكه‌ون, ئه‌وكاته‌ی دامه‌زراوه‌كانی به‌عس له‌ململانێدان بۆ سروود ووتن به‌سه‌ر جه‌للاد‌وجه‌نگه‌ دۆڕاوه‌كه‌ی, هه‌ولێریی گۆرانی(زێڕه‌)ده‌ڵێت, به‌ڵام زێڕه‌ به‌ده‌نگی كۆمه‌ڵه‌ كچ ده‌وترێت, ئه‌و ڕێژه‌یه‌ به‌مانای پێشكه‌وتنی كۆمه‌ڵایه‌تی نییه‌, به‌ومانایه‌ی به‌عس ده‌رفه‌تی گه‌شه‌ سه‌ندنی ئه‌و شاره‌ ده‌دات, به‌ڵكو ئه‌وه‌ گه‌شه‌ سه‌ندن‌وئاماده‌بوونی به‌عسه‌, به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا با ئه‌وه‌مان بیر نه‌چێت, ئه‌وه‌ ژن نییه‌ نائاماده‌یه‌,  به‌ڵام به‌عس كۆنتڕۆڵی ده‌كات, ئه‌گه‌ر له‌ناو شه‌قامی ئه‌و شاره‌دا ئه‌و خانمانه‌ به‌كه‌سی به‌عسی‌وبه‌د ڕه‌وشت ناو ببرێت, ئه‌وه‌ ئه‌و ڕۆحیه‌تی حیكایه‌ته‌ی ناو ئه‌وشاره‌یه‌.

درێژه‌ی باسه‌که‌

كولتوری خێڵ و حیكایه‌تی تازه‌گه‌ری

2011/12/15

 

 

 

 

 

 

 

(1)

تازه‌گه‌ری تاچه‌ند سیما كولتووری و كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانمان لێده‌سه‌نێته‌وه‌ و به‌كولتورێكی تر ئاشنامان ده‌كات؟ ئایا تازه‌گه‌ری بۆ ئه‌وه‌ دێت تا ژیانمان بشێوێنێت یان له‌ پێناو پێشڤه‌چوونی كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری و سیاسییه‌؟ ئه‌و كاته‌ی له‌سه‌ر تازه‌گه‌ری ده‌وه‌ستین پێویستمان به‌وه‌یه‌ ئه‌و راستیه‌مان بیر نه‌چێت كه‌ ئێمه‌ كۆمه‌ڵگایه‌كی تازه‌گه‌ر نین، به‌ڵكو رۆحی دژایه‌تیكردنی تازه‌گه‌ری له‌ناوماندا زۆر چالاكانه‌ كار ده‌كات، ئه‌و رۆحی دژایه‌تیكردنه‌ له‌ناو دیارده‌كانی تازه‌گه‌رییه‌وه‌ به‌كار دێنینه‌وه‌، دیارده‌كانی تازه‌گه‌ری ده‌خه‌ینه‌ خزمه‌تی رۆح و عه‌قڵیه‌تی خێڵه‌كیمانه‌وه‌، ئه‌گه‌رچی له‌وكاته‌دا زۆربه‌ی قسه‌كان ده‌كه‌ون له‌سه‌ر تازه‌گه‌ری، به‌ڵام ده‌بێ‌ ئه‌وه‌ به‌هه‌ند وه‌ربگرین كه‌ ئه‌وه‌ی ئێمه‌ قسه‌ی له‌ باره‌وه‌ ده‌كه‌ین تازه‌گه‌ری كوردییه‌ نه‌وه‌ك تازه‌گه‌ری خۆی

درێژه‌ی باسه‌که‌

وه‌همی تازه‌گه‌ری له‌گوتاری به‌ شار بوونی سلێمانی

2011/12/15

له‌نێوان شار و تازه‌گه‌ریدا په‌یوه‌ندیه‌كی هاوبه‌ش هه‌یه‌، به‌وه‌ی شار به‌رهه‌می تازه‌گه‌ریه‌, چونكه‌ په‌یوه‌ندیه‌كانی ژیان له‌ شاردا په‌یوه‌ندیه‌كی جیاوازه‌ به‌وه‌ی له‌ لادێ‌ ‌و ناوچه‌ شاخاویه‌كان هه‌یه‌, بۆ ئێمه‌ی كورد ئه‌وه‌ی جێگه‌ی نیگه‌رانی بێت، ئێمه‌ به‌و مانایه‌ شارمان به‌مانا تازه‌گه‌ریه‌كه‌ی نیه‌, ئه‌گه‌رچی گرێی شارچیه‌تی توڕه‌مان ده‌كات، به‌رده‌وام ده‌یه‌وێ‌ وامان تێبگه‌یه‌نێت كه‌ ئێمه‌ خاوه‌نی شارین به‌ مانا تازه‌كه‌ی, له‌و ناوبردنه‌ چه‌نده‌ ئێمه‌ خۆمان ده‌سخه‌ڕۆ ده‌ده‌ین حزبه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌كانی ئێمه‌ سه‌د هێنده‌ ئه‌و وه‌همه‌مان قوڵتر ده‌كه‌نه‌وه‌, به‌وه‌ی خاوه‌نی شارین, ئه‌و كاته‌ی بمانه‌وێ‌ بزانین ئێمه‌ شارمان به‌مانا تازه‌گه‌ریه‌كه‌ی هه‌یه‌، ده‌بێ‌ به‌گیانی ڕه‌خنه‌ گرتنه‌وه‌ له‌ شار بدوێین, وه‌ك چۆن ده‌بێ‌ شوێنی قسه‌ لێكراو ڕووبه‌رێكی ده‌ست نیشانكراو بێت بۆ قسه‌كردن, بۆ ئه‌ومه‌به‌سته‌ش زیندووترین شوێن كه‌له‌سه‌ری بوه‌ستین شاری سلێمانیه‌, له‌ڕووی گه‌شه‌سه‌ندنی په‌یوه‌ندی كۆمه‌ڵایه‌تی ‌و سیاسی ‌و رۆشنبیری, به‌ڵام ئه‌وه‌ی پێویسته‌ ئه‌و گوتاره‌ بباته‌ ئاستێكی پێشكه‌وتوو ئه‌وه‌ ئه‌و گوتاره‌ سیاسیه‌ نیه‌، كه‌ له‌ پشت شوبهاندنی ئه‌و شاره‌یه‌ به‌ پایته‌خته‌ پێشكه‌وتووه‌كانی خۆرئاوا 

درێژه‌ی باسه‌که‌

هاوڵاتی و شه‌قام

2011/12/15

قسه‌كردن له‌شار قسه‌كردنه‌ له‌به‌رهه‌مێكی تازه‌گه‌ری، چونكه‌ شار له‌هه‌ناوی ئه‌ودا هاتۆته‌ بوون، بۆیه‌ كۆمه‌ڵگای شاری كۆمه‌ڵگایه‌كی تازه‌گه‌ره‌، كۆمه‌ڵگایه‌كه‌ بڕوای به‌چه‌ندین چه‌مكی جیاواز هه‌یه‌ به‌ پێی ئه‌و مانا فه‌رهه‌نگی و كولتوریانه‌ی كه‌ به‌كاری دێنێت، كۆمه‌ڵگای شاری كۆمه‌ڵگایه‌كه‌ باس له‌ یاسای مه‌ده‌نی ده‌كات به‌مانای بڕوای به‌ بڕیارێكی هه‌ره‌مه‌كی دامه‌زراوه‌ خێڵه‌كی و یا به‌پێی نه‌ریتی ئاینی نیه‌، به‌ڵكو ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌ بڕوایه‌كی ته‌واوی به‌ ده‌سه‌ڵاتی عه‌قڵ هه‌یه‌، به‌وه‌ی ئه‌وه‌ی له‌ده‌ره‌وه‌ی عه‌قڵه‌وه‌ بێت تازه‌گه‌ری ده‌یكاته‌ ده‌ره‌وه‌ی خۆی، چونكه‌ تازه‌گه‌ری و عه‌قڵ پایه‌كانیان له‌سه‌ر ئاڵ و گۆڕكردنی په‌یوه‌ندیان به‌یه‌كه‌وه‌ دروست بووه‌، ئه‌وه‌یان مه‌به‌ستی ئێمه‌ نیه‌، هێنده‌ی تێگه‌یشتنه‌ له‌دۆخی كۆمه‌ڵگایه‌كی تازه‌گه‌ر 

درێژه‌ی باسه‌که‌

حیكایه‌تی فه‌رزه‌نده‌كان ‌و باوكی موقه‌ده‌س

2011/12/15

ئه‌و په‌یوه‌ندیه‌ چیه‌ ده‌كه‌وێته‌ نێوان هه‌ریه‌كه‌ له‌حیكایه‌ت ‌و موقه‌ده‌س؟ دیاره‌ له‌نێوان حیكایه‌ت ‌و موقه‌ده‌س په‌یوه‌ندیه‌كی هاوبه‌ش هه‌یه‌ كه‌ هه‌ریه‌كه‌یان بۆ به‌رده‌وامی به‌خشین به‌خۆی پێویستی به‌وه‌یتر ده‌بێت، به‌وه‌ی چۆن موقه‌ده‌س بێحیكایه‌ت هیچ مانایه‌كی نیه‌، به‌هه‌مان شێوه‌ش حیكایه‌ت به‌بێ‌ موقه‌ده‌س توانای ئه‌وه‌ی نیه‌ درێژه‌ به‌خۆی بدات، بۆیه‌ له‌ئاماده‌ بوونی هه‌ریه‌كێكیان پێویستمان به‌وه‌ ده‌بێت كه‌ ئه‌ویتریش بێنینه‌ ناو ڕووبه‌ری زمان، تاوه‌كو به‌یه‌كه‌وه‌ توانای به‌رزكردنه‌وه‌ی ده‌لاله‌ته‌كانی نووسینیان هه‌بێت، به‌تایبه‌ت كاتێ‌ ده‌بینین فه‌رزه‌نده‌كان (مناڵان) چه‌نده‌ بێحیكایه‌ت هه‌ڵناكه‌ن، به‌هه‌مان شێوه‌ش باوكان پێویستیان به‌موقه‌ده‌س بوونی خۆیان هه‌یه‌، حیكایه‌تی فه‌رزه‌نده‌كان له‌باره‌ی چیرۆكی كوشتنی باوكی موقه‌ده‌س 

درێژه‌ی باسه‌که‌

شانۆی پۆست مۆدێرنیتی

2011/12/15

ناوی كتێب: شانۆی پۆست مۆدێرنیتی

ناوی نووسه‌ر: نیهاد جامی

جۆری كتێب: لێكۆڵینه‌وه‌ی شانۆیی

ده‌رهێنانی هونه‌ری ناوه‌وه‌: زیاد تارق

ده‌رهێنانی به‌رگ: زه‌ینه‌ب ئه‌حمه‌د

چاپخانه‌ی ئاراس- هه‌ولێر 2009

له‌زنجیره‌ كتێبی ده‌زگای شه‌فه‌قی رۆشنبیریی- كه‌ركوك، ژماره‌ (22)

درێژه‌ی باسه‌که‌

ده‌سپێك

2011/12/15

نووسینه‌وه‌ی ئه‌زموونه‌كان به‌ته‌نیا ریپۆرتوارێكی شانۆیی نیه‌ به‌مه‌به‌ستی دیكۆمێنت كردنی پرۆژه‌ ئه‌زموونكاریه‌كان، به‌ڵكو وه‌ك سه‌رچاوه‌یه‌ك بۆ پرۆژه‌ی ڕه‌خنه‌یی و توێژینه‌وه‌و گه‌ڕان و پشكنین و تێگه‌یشتنێكیشه‌ بۆ ئه‌زموونه‌كانمان، ده‌بێت به‌ تێكستی نووسراومان له‌باره‌ی ئه‌زموونه‌كان، له‌و تێگه‌یشتنه‌وه‌ نووسینه‌وه‌ی ئه‌زموونه‌كان له‌و كتێبه‌دا بووه‌ خولیایه‌كی سه‌ره‌كیمان، به‌تایبه‌ت كه‌ هه‌نگاوێكی درێژمان له‌ قۆناغی یه‌كه‌م به‌ 5 ئه‌زموونی شانۆیی بڕی، سه‌ره‌تا پرۆسه‌یه‌كی ناونان بوونی نه‌بوو، هێنده‌ی خولیایه‌كی ئه‌زموونی بوو بۆ ئه‌زموونگه‌ری له‌بواری جه‌سته‌ و ده‌ركردنی ووشه‌ له‌ شانۆدا، ئه‌وه‌ش له‌ڕووی تیۆریه‌وه‌ به‌ شانۆی ڕه‌شی چیكسلۆفاكی و شانۆی وێنه‌یی پاڵپشتی له‌ بۆچوونه‌كان ده‌كرد، تا ئه‌وه‌مان بۆ ده‌ركه‌وت كه‌ ئه‌و ئه‌زموونه‌ له‌جیهاندا وه‌ك ئه‌زموونێكی نوێ‌ ئاماده‌بوونی هه‌یه‌، به‌ (شانۆی پۆست مۆدێرنیتی) ناسراوه‌، ئیدی ئه‌و ناونانه‌ بووه‌ هۆی ئه‌وه‌ی له‌ڕووی تیۆریه‌وه‌ به‌دوایدا بچین به‌تایبه‌ت كه‌ ئه‌و ئه‌زموونه‌ی ئێمه‌ سه‌ر به‌هه‌مان تێڕوانینه‌ 

درێژه‌ی باسه‌که‌

ده‌روازه‌یه‌كی تیۆریی

2011/12/15

پرسیاركردن له‌شانۆی پۆست مۆدێرنیتی، به‌مانای وه‌ستاندنی شانۆیه‌كه‌ له‌ناو مۆدێرنیتیدا، ئه‌وه‌ی له‌شانۆدا پێی ده‌ووترا مۆدێرنیتی، به‌مانا فه‌لسه‌فیه‌كه‌ی  پڕۆژه‌یه‌كی ناته‌واو نیه‌، به‌ڵكو پڕۆژه‌یه‌كی ته‌واو بووه‌، پڕۆژه‌یه‌كه‌ پێویستی به‌ قۆناغێكی نوێ‌ هه‌یه‌، شانۆی مۆدێرنیتی خۆی له‌سه‌ر ده‌یالۆگ بنیاتنا، شانۆی نوسه‌ر بوو، ئه‌كته‌ر و ده‌رهێنه‌ر له‌ڕێگه‌ی نوسه‌ره‌وه‌ به‌ره‌و شانۆ هه‌نگاویان نا، كه‌چی پۆست مۆدێرنیتی شانۆ له‌نوسه‌ر ده‌سه‌نێته‌وه‌، به‌و سه‌ندنه‌وه‌یه‌ پڕۆسه‌ی نوسین ده‌گۆڕێت بۆ كرده‌ی ده‌رهێنان، ئه‌و گۆڕینه‌ شانۆ له‌ده‌یالۆگه‌وه‌ ده‌باته‌ سه‌ر جوله‌، به‌مانای گۆڕان له‌جه‌وهه‌ردا كوده‌تایه‌كی زمانه‌وانیه‌، به‌وه‌ی جه‌سته‌ ده‌بێته‌ زمانی شانۆ، ئه‌وه‌ ڕزگاركردنی شانۆیه‌ له‌ ئه‌ده‌ب و بنیاتنانه‌وه‌یه‌تی له‌ناو شانۆ خۆی، سڕینه‌وه‌ی ده‌ق نیه‌، به‌ڵكو ده‌ق وه‌ك سێكێج و ئه‌كسیۆنێك ده‌مێنێته‌وه‌ 

درێژه‌ی باسه‌که‌

له‌ پراكتیكه‌وه‌ بۆ خوێندنه‌وه‌

2011/12/15

ئه‌م شانۆیه‌ له‌ بنه‌ره‌تدا متمانه‌ ده‌كاته‌ سه‌ر شانۆی بانتۆمایم، به‌ڵام بانتۆمایمێكی جیاواز له‌وه‌ی پێناسه‌مان بۆی هه‌بووه‌ و كارمان تێیدا كردووه‌، به‌ر له‌وه‌ی بێینه‌ سه‌ر چۆنیه‌تی پرۆسه‌ی ناونان و بنیات و تیۆر و روئیای ئه‌و شانۆیه‌ چیه‌؟ به‌ چ شێوه‌یه‌ك ده‌توانین كاری بۆ بكه‌ین؟ تا ئێستاكه‌ چیمان تیایدا ئه‌نجام داوه‌؟ سه‌ره‌تا له‌سه‌ر چه‌مكی بانتۆمایم ده‌وه‌ستین، چونكه‌ ئێمه‌ ده‌مانه‌وێ‌ له‌ بانتۆمایمێك بدوێین كه‌ له‌راستیدا ده‌توانین ناوی به‌رین به‌ (بانتۆمایم دژی بانتۆمایم). سه‌رسوڕمانیه‌ك له‌وه‌دا نیه‌ چه‌مكێك قه‌بووڵ بكه‌ین، له‌سه‌ر بنه‌مای دژایه‌تی كردنی، چونكه‌ دژبوون لێره‌دا به‌ مانای سڕینه‌وه‌ نیه‌، هێنده‌ی نووسینه‌وه‌ و داڕشتنه‌وه‌یه‌كی جیاواز و تازه‌یه‌، خاڵی كردنه‌وه‌ی چه‌مكه‌ له‌ مانا فه‌رهه‌نگیه‌كه‌ی و نووسینه‌وه‌ی ئه‌و ماناییه‌ له‌ ڕووبه‌رێكی نادیاری سیمیۆلۆژیدا.  

درێژه‌ی باسه‌که‌

ئه‌ركیۆلۆژیای جه‌سته‌ و سه‌ركوتكردنی له‌ كۆمه‌ڵگای كوردیدا

2011/12/15

به‌شی یه‌كه‌م

هه‌ر كاتێك له‌سه‌ر جه‌سته‌ وه‌ستاین به‌مانای مه‌به‌ستمان وه‌ستانه‌ له‌باره‌ی ڕووبه‌رێكی حه‌رام، به‌هۆی ئه‌وه‌ی هیچ  بابه‌تێك له‌ته‌واوی كایه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانی ئێمه‌ هێنده‌ی جه‌سته‌ نه‌بۆته‌ وێستگه‌ی قسه‌كردن له‌سه‌ر حه‌رام، جه‌سته‌ ئه‌و حه‌رامه‌یه‌ هه‌میشه‌ نه‌ك نزیك بوونه‌وه‌ وه‌ك مه‌ترسی تیایدا سه‌یر كراوه‌، به‌ڵكو قسه‌كردنیش له‌ جه‌سته‌ یه‌كێك بووه‌ له‌ ترسناكترین حه‌رامه‌كانی نێو دنیای ڕوناكبیریمان، بۆیه‌ له‌ ئه‌ده‌بی كۆن و نوێماندا ئه‌و شاعیرانه‌ به‌ بوێر ناسراون كه‌ جورئه‌تی وه‌سف كردنی جه‌سته‌ی ڕه‌گه‌زه‌كانیان هه‌بووه‌، یا له‌بواری هونه‌ری گۆرانیدا دیسان ئه‌وه‌ به‌ لوتكه‌ی ئازایه‌تی بینراوه‌ كاتێ‌ حه‌رامه‌كانی جه‌سته‌ ویستراوه‌ تێك بشكێنرێ‌، هیچ سه‌یر نیه‌ شكاندنی حه‌رامه‌كان به‌ لوتكه‌ی بوێری ناو برابێت

درێژه‌ی باسه‌که‌

ئه‌ركیۆلۆژیای جه‌سته‌ و سه‌ركوتكردنی له‌ كۆمه‌ڵگای كوردیدا

2011/12/15

به‌شی دووه‌م

بۆ خوێندنه‌وه‌ی ئه‌و مێژووه‌ به‌هیچ چه‌شنێك پێویستمان به‌وه‌ نیه‌ بزانین سه‌ره‌تای ئه‌و سه‌ركوتكردنه‌وه‌یه‌ بۆكوێ‌ ‌و بۆكه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، هێنده‌ی پێویستیه‌كی زۆرمان به‌وه‌یه‌ له‌ په‌یوه‌ندی ده‌زگا سه‌ركوتكاره‌كان تێبگه‌ین ‌و كه‌شفی ئه‌و ده‌زگایانه‌ بكه‌ین له‌ناو دامه‌زراوه‌ كوردیه‌كاندا، كه‌ ئه‌وه‌ش پێویستی به‌خوێندنه‌وه‌ی جه‌سته‌یه‌ له‌ ڕووی تیۆریه‌وه‌، ئه‌و كاره‌ش پێویستی به‌ ئاماده‌بوونی كۆمه‌ڵێك چه‌مكی فه‌لسه‌فی هه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی له‌ ڕێگه‌ی ئه‌و چه‌مكانه‌وه‌ بتوانین جه‌سته‌ بخوێنینه‌وه‌، ئێمه‌ له‌و سه‌ره‌تایه‌وه‌ هه‌وڵ ده‌ده‌ین كۆمه‌ڵێك چه‌مك دابه‌زێنینه‌ ناو ئه‌و نووسینه‌ و له‌و ڕێگایه‌وه‌ش هه‌وڵی به‌دواندنی جه‌سته‌ بده‌ین.

درێژه‌ی باسه‌که‌

ئه‌ركیۆلۆژیای جه‌سته‌ و سه‌ركوتكردنی له‌ كۆمه‌ڵگای كوردیدا

2011/12/15

به‌شی سێیه‌م

ئه‌گه‌ر ئه‌و كولتوره‌ له‌ناو شار و بۆ ئه‌و چینه‌ی كه‌ فه‌رمانبه‌ر و خوێندكار و له‌ناو دامه‌زراوه‌ حكومییه‌كان كار ده‌كه‌ن له‌ئارادا بوایه‌، ئه‌و كات ئه‌وه‌مان ناوده‌برد به‌گۆڕین له‌دۆخی سروشتییه‌وه‌ بۆ كولتوری ژیاریی، به‌ڵام ده‌بینین لادێیه‌كان زیاتر وابه‌سته‌بوونی خۆیان به‌و كولتوره‌ راگه‌یاندووه‌، ئه‌وه‌ش په‌یوه‌ندی به‌دوو فاقیه‌تی مرۆڤی كوردییه‌وه‌ هه‌یه‌،(6) په‌یوه‌ندی به‌گه‌شه‌ و گۆڕینی دۆخی كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌ نییه‌. ئاوێته‌بوونی ئه‌و دوو ئاراسته‌یه‌ په‌یوه‌ندی به‌نه‌بوونی پرۆسه‌یه‌كی ته‌ئویلكاری هه‌یه‌ كه‌ گوتاری مێژوویی و زمانی جه‌سته‌ تیایدا ته‌ئویل نه‌كراوه‌، چونكه‌ گوتار و زمان له‌په‌یوه‌ندیه‌كی جه‌وهه‌ری به‌رده‌وامدان 

درێژه‌ی باسه‌که‌

ئه‌ركیۆلۆژیای جه‌سته‌ و سه‌ركوتكردنی له‌ كۆمه‌ڵگای كوردیدا

2011/12/15

به‌شی چواره‌م و كۆتایی

ئه‌گه‌ر جه‌سته‌ له‌گوتاری یه‌كه‌مدا به‌ته‌واوی له‌ژێر كۆنترۆڵی ئاكاری ئاین و كۆمه‌ڵگادا بێت، ئه‌وا له‌گوتاری مۆدێرنیتیدا، جه‌سته‌ له‌ژێر كۆنتڕۆڵی ده‌زگاكانی سه‌ركوتكردنه‌وه‌یه‌، ئه‌و ده‌زگایانه‌ له‌كۆمه‌ڵگای كوردیدا بریتین له‌ "مزگه‌وت، پۆلیسخانه‌، حزب، ڕێكخراوه‌كان، ناوه‌نده‌كانی خوێندن" كه‌ له‌ژێر ناوی ئۆرگانه‌كانی كۆمه‌ڵگای مه‌دنی به‌ڕێوه‌ ده‌چن، ئه‌و ئۆرگانانه‌ بیانوو بۆ شه‌رعیه‌تدان به‌ كۆنترۆڵ كردن ده‌دۆزنه‌وه‌، ئه‌وه‌ وایكردووه‌ كه‌ ڕۆڵی خۆیان وه‌ك ناوه‌ندی كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی بگۆڕن بۆ كۆنتڕۆڵ كردنی چالاكی جه‌سته‌یی، به‌ شێوه‌ وستایلی جیاواز، به‌وه‌ی ببنه‌ چاودێر به‌سه‌ر ڕه‌فتاری تاكه‌كانه‌وه‌، دیارترینیان كۆنتڕۆڵ كردنه‌ له‌ڕێگه‌ی پۆشاكه‌وه‌  

درێژه‌ی باسه‌که‌

ئاماده‌بوونی جه‌سته‌ له‌ شانۆدا

2011/12/14

 

ئه‌گه‌ر بۆ مێژووی له‌ دایك بووونی جه‌سته‌ بگه‌ڕێینه‌وه‌، ده‌بێ‌ بڵێین مێژووی جه‌سته‌ له‌ شانۆدا.. مێژووی له‌ دایكبونی شانۆیه‌، چونكه‌ هه‌موو ئه‌و وێنه‌ و هێمایانه‌ی له‌سه‌ر پاشماوه‌ی ئه‌شكه‌وته‌كان ئاماژه‌ بۆ جۆری ئاهه‌نگ و سرووته‌ ئاینیه‌كان ده‌كه‌ن، ئه‌وه‌ ده‌رده‌خه‌ن كه‌ له‌ڕێگه‌ی كۆمه‌ڵه‌ جوله‌یه‌كه‌وه‌ ئه‌و شانۆیانه‌ پێشكه‌ش كراوه‌، به‌ڵام ئه‌گه‌ر بمانه‌وێ‌ مێژوویه‌كی زانستی بۆ ئه‌و شانۆیه‌ بدۆزینه‌وه‌، ئه‌وه‌ ده‌بێ‌ بگه‌ڕێینه‌وه‌ بۆ ئه‌غریقیه‌كان، به‌ تایبه‌تی بۆ سه‌ده‌ی پێنجه‌می پێش زاین، له‌و سه‌رده‌مه‌دا تاكه‌ ئه‌كته‌رێك به‌ ته‌نها له‌ڕێگه‌ی جوله‌ی جه‌سته‌وه‌ گوزارشتی له‌و بابه‌ته‌ ده‌كرد كه‌ ده‌یویست بیگه‌یه‌نێت، ئه‌وه‌ش له‌سه‌ر زمانی فه‌یله‌سوفی یۆنانی دیموكرات ئاماژه‌ی بۆ كراوه‌ 

درێژه‌ی باسه‌که‌

جه‌سته‌ له‌ شانۆی ئه‌زموونگه‌ریدا

2011/12/14

به‌ دوای ده‌ركه‌وتنی ڕۆڵ و به‌های جه‌سته‌ له‌ شانۆدا، ئیتر لای ده‌رهێنه‌ره‌ ئه‌زموونكاره‌كان جه‌سته‌ بووه‌ به‌شێكی سه‌ره‌كی له‌ پێكهاته‌ی ئه‌زموونی شانۆیی، لای ئارتۆ جه‌سته‌ ده‌چێته‌ نێو خه‌ونی نه‌سته‌وه‌، بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێ‌ به‌شداری له‌ هۆشیاری كه‌بت كراومان بكات، له‌و ڕێگه‌یه‌وه‌ش جه‌سته‌ هه‌ڵده‌ستێ‌ به‌ ئاشكرا كردنی نهێنیه‌ شاراوه‌كانی، كه‌ زمان له‌ڕێگه‌ی گفتوگۆوه‌ حه‌شاری دابوو، جه‌سته‌ دێت له‌ناو خه‌وندا هه‌موو ئه‌وانه‌ی له‌ ده‌ره‌وه‌ی تێگه‌یشتن بوون، ده‌یانكاته‌ به‌شێكی سه‌ره‌كی له‌ گوتاری شانۆدا، ئه‌وه‌ش بنیاتنانی گوتارێكی ناته‌با بوو، به‌و پێیه‌ی نمایش خاڵی نه‌بوو له‌ ژانره‌ ڕۆشنبیریه‌كانی تر، به‌ تایبه‌ت له‌ ئاماده‌ بوونی هه‌ریه‌كه‌ له‌ شیعر  و هونه‌ری شێوه‌كاری. شیعر و شێوه‌كاری په‌یوه‌ندی به‌و فه‌زا گشتیه‌ هه‌بوو كه‌ به‌ره‌نجامی تیۆری نه‌ستی فرۆید له‌لایه‌ك و له‌لایه‌كی تر هه‌ر دوو بزووتنه‌ی دادایزم و سوریالیزم كاریگه‌ری ته‌واوی له‌سه‌ر ئه‌و شانۆیه‌ به‌جێ‌ هێشت، به‌ تایبه‌ت ئارتۆ كه‌ خۆشی كۆمه‌ڵێك شیعری نووسی 

درێژه‌ی باسه‌که‌

خاسیه‌ته‌كانی شانۆی پۆست مۆدێرنیتی

2011/12/14

هه‌موو ئه‌و ئه‌زموونانه‌ی تاكو ئێستا ئاماژه‌مان بۆ كرد، چ ئه‌وانه‌ی له‌ژێر ناوی بانتۆمایم و چ ئه‌وانه‌ش له‌ژێر ناوی بانتۆمایمی نوێدا ده‌ركه‌وتوون، چی ئه‌وانه‌ش كه‌ له‌ لابۆره‌ ئه‌زموونگه‌ریه‌كان بایه‌خی تایبه‌تیان به‌ جه‌سته‌ داوه‌، ئه‌زموون گه‌لێكن ده‌رگای پڕۆژه‌ی شانۆی ئاینده‌مان بۆ ده‌كه‌نه‌وه‌، شانۆیه‌ك كه‌ ئه‌مڕۆ له‌ جیهاندا به‌ شانۆی پۆست مۆدێرنیتی ناو ده‌برێت، ئه‌وه‌ش شانۆیه‌كه‌ ووشه‌ تیایدا كراوته‌ ده‌ره‌وه‌، به‌ڵام پابه‌ندی ئه‌و بانتۆمایمه‌ نیه‌ كه‌ له‌ ڕابردوودا په‌یره‌و كراوه‌، به‌ڵكو شانۆیه‌كه‌ چه‌نده‌ متمانه‌ی كردۆته‌ سه‌ر جه‌سته‌ی ئه‌كته‌ر، به‌ هه‌مان شێوه‌ش پێكهاته‌كانی وێنه‌ی شانۆیش له‌ جۆری ڕوناكی و مۆسیقا و موفره‌ده‌ی شانۆیی بوونی هه‌یه‌، دوا جار شانۆیه‌كه‌ له‌ناو شانۆ وه‌ ده‌ست پێناكات، به‌ڵكو به‌ پڕۆژه‌یه‌كی فیكریه‌وه‌ دێت، گومان و پرسیار له‌گه‌ڵ خۆی دێنێت. 

درێژه‌ی باسه‌که‌

ئه‌نترۆپۆلۆژیای شانۆ

2011/12/14

ئه‌نترۆپۆلۆژیای شانۆ به‌ كه‌ناڵێكی گرنگی شانۆی پۆست مۆدێرنیتی داده‌نرێت، به‌ پێی ئه‌و خاسیه‌ت و تایبه‌تمه‌ندیه‌ی كه‌ ئه‌و شانۆیه‌ له‌خۆیدا كۆی ده‌كاته‌وه‌، هه‌ڵبه‌ت ئه‌و زانسته‌ كه‌ له‌ بنه‌ڕه‌تدا ده‌كرێ‌ وا پێناسه‌ بكرێت، زانستێكه‌ له‌ باره‌ی مرۆڤه‌وه‌ ده‌كۆڵێته‌وه‌، ئه‌وه‌ش توێژینه‌وه‌ی مرۆڤه‌ له‌ باره‌ی لایه‌نی كۆمه‌ڵایه‌تی و سرووشتی و په‌یوه‌ندیه‌ مرۆیه‌كان، ده‌شێ‌ كورت كردنه‌وه‌ی ئه‌و زانسته‌ بۆ پێناسێكی وا خێرا یه‌كێك بێت له‌و هه‌ڵانه‌ی كه‌ به‌سه‌رماندا تێپه‌ڕێت، گه‌ر بێت و به‌و شێوه‌یه‌ سه‌یری بكه‌ین، به‌ڵام ئێمه‌ مه‌به‌ستمان قسه‌كردن نیه‌ له‌و زانسته‌ هێنده‌ی تیشك خستنه‌ سه‌ر ئه‌و جۆره‌ زانسته‌یه‌ له‌ كاری شانۆیدا، ئه‌و زانسته‌ له‌ شانۆدا چۆن له‌ دایك بوو؟ مێژووی له‌ دایكبونی زه‌مه‌نێكی نادیاره‌؟  

درێژه‌ی باسه‌که‌

سۆسیۆلۆژیای شانۆ

2011/12/14

سۆسیۆلۆژیای شانۆ گه‌ڕان نیه‌ به‌ دوای به‌خشینی شوناسێكی كۆمه‌ڵناسیانه‌ به‌ شانۆی نه‌ته‌وه‌، به‌ڵكو ئه‌و سۆسیۆلۆژیایه‌ ده‌یه‌وێ‌ ڕه‌هه‌ندێكی كۆمه‌ڵناسیانه‌ ببه‌خشێته‌ جه‌سته‌ی ئه‌كته‌ر، به‌وه‌ی جه‌سته‌ ته‌نها وه‌زیفه‌ی گه‌یاندنی بیرۆكه‌ و فیكرێك نیه‌، به‌ڵكو جه‌سته‌ی مرۆیی كه‌ له‌ ته‌وه‌ری پێشوومان جێگای بایه‌خ بوو، ئه‌وا لێره‌دا جه‌سته‌ی هه‌مووان ده‌بن به‌و گروپه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌ی كه‌ كۆمه‌ڵێك خاڵی هاوبه‌ش كۆیان ده‌كاته‌وه‌، ئه‌و تێگه‌یشتنه‌ش بۆ جه‌سته‌ تێڕوانینێكی سۆسیۆلۆژیانه‌یه‌ 

درێژه‌ی باسه‌که‌

فێمێنیزم و شانۆ

2011/12/14

فێمێنیزم گه‌رچی زیاتر له‌ناو فه‌لسه‌فه‌ی ماركسیزمه‌وه‌ هاته‌ بوون بۆ ئازاد بوونی ژنان، به‌ڵام ئه‌و فێمێنیزمه‌ی ئێمه‌ لێره‌دا مه‌به‌ستمانه‌ فێمێنیزمێكی زمانه‌وانیه‌، كه‌ خۆیان به‌ فێمێنیزمی پۆست  مۆدێرنیتی سه‌یر ده‌كه‌ن، ئه‌وه‌ش به‌ره‌نجامی تیۆری سایكۆلۆژیه‌ له‌ ڕێگه‌ی خوێندنه‌وه‌كانی جاك لاكان بۆ فرۆید و چه‌مكی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی سێنته‌ر لای دریدا هاتنه‌ بوون، دیارترین ناوه‌كانیشیان (جۆلیا كریستیڤا، هێلین سیكسۆس، لۆرا كیپنز) ئه‌و كاتانه‌ی ده‌بینین فێمێنیزم به‌شێكه‌ له‌ناو پۆست مۆدێرنیتی، مانای وایه‌ ده‌توانێت به‌شێك بێت له‌ناو شانۆكه‌شی 

درێژه‌ی باسه‌که‌

پڕۆژه‌یه‌كی ئه‌زموونكاری كوردیی له‌ شانۆی پۆست مۆدێرنیتیدا

2011/12/14

به‌شی یه‌كه‌م

ئاماده‌بوونی جه‌سته‌ وه‌ك پڕۆژه‌یه‌كی شانۆیی تا چه‌ند له‌ نمایشه‌ شانۆیه‌كانمان بوونی هه‌بووه‌؟ جێگه‌ی ئه‌وپه‌ڕی داخ و نیگه‌رانیه‌ كه‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی مێژوویمان نیه‌ ئاماژه‌ بۆ سه‌ره‌تاكانی ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ بكه‌ن، هێنده‌ی هه‌یه‌ ئه‌و ووتاره‌ ڕۆژنامه‌وانیانه‌ن كه‌ باس له‌ كۆمه‌ڵێك دیمه‌نی ساده‌ ده‌كه‌ن له‌ڕێگه‌ی جوله‌وه‌ گوزارشتی لێ‌ كراوه‌ تا دواتر چه‌ند هونه‌رمه‌ندێك وه‌ك كاری بانتۆمایم چه‌ندین شانۆگه‌ریان پێشكه‌ش كردووه‌، له‌وانه‌ هونه‌رمه‌ندان (میدیا ره‌ئوف بێگه‌رد، حوسێن میسری، فه‌رهاد شه‌ریف، جه‌لال خان) له‌وانه‌یه‌ هونه‌رمه‌ندی تریش هه‌بێت و ئێمه‌ ئاگامان له‌كاره‌كانیان نه‌بوو بێت و یا سه‌رچاوه‌كان به‌و شێوه‌یه‌ ئاماژه‌یان بۆ نه‌كردبێت

درێژه‌ی باسه‌که‌

پڕۆژه‌یه‌كی ئه‌زموونكاری كوردیی له‌ شانۆی پۆست مۆدێرنیتیدا

2011/12/14

به‌شی دووه‌م وكۆتایی

هه‌رچی له‌باره‌ی په‌یوه‌ندی نێوان سینۆگرافیا و ده‌رهێنانه‌ سمكۆ محه‌مه‌د له‌ ووتارێكدا ده‌ڵێت" ده‌رهێنه‌ر زیاتر كاره‌ هونه‌ریه‌كانی به‌ سینۆگرافیاوه‌ په‌یوه‌ست بوو، چونكه‌ پێی وایه‌ سینۆگرافیا پڕۆسه‌یه‌كی جیا نه‌كراوه‌یه‌ له‌ بونیادی داڕشتنه‌ هونه‌ریه‌كانی شانۆی ئه‌زموونگه‌ری، بۆیه‌ له‌ كاتی دابه‌زینی عه‌باكه‌ به‌ ڕیتمێكی تایبه‌تی مۆسیقی هه‌ستی بینه‌ری ڕاكێشا بووه‌ ناو خه‌یاڵه‌كانی پانتایی شانۆگه‌ریه‌كه‌"(21)

درێژه‌ی باسه‌که‌

مانیفێستی خه‌ونی سرووت ئامێز

2011/12/14

له‌وانه‌یه‌ سه‌یر بێ‌ ناو له‌ كارێك بنرێت خه‌ون، خه‌ون هاتنه‌دی حه‌زه‌كانی مرۆڤه‌، گه‌شته‌ له‌نێو پانتاییه‌كانی ڕه‌نگدا، سه‌مای حه‌زه‌كانی مرۆڤه‌، ته‌قینه‌وه‌ی پڕۆسه‌كانی نه‌سته‌، تۆڵه‌كردنه‌وه‌ی نه‌سته‌ له‌ هه‌ست، ته‌قاندنه‌وه‌ی حه‌زه‌ خه‌فه‌ بووه‌كانه‌، جوله‌یه‌كی بێ‌ سنووره‌، دۆزینه‌وه‌ی خه‌ونه‌كانی مناڵیه‌، خه‌ونه‌ له‌ناو خه‌ون، بینه‌ر له‌ قووڵایی خه‌ون به‌ ئاگا دێنێ‌، له‌خه‌ونێكیتردا فه‌زاكانی ناخی نیشان ده‌دا، گرێ‌ ده‌روونیه‌كانی مرۆڤ ده‌بنه‌ ئاوێنه‌ی ئه‌و خه‌ونانه‌، شێتخانه‌یه‌كه‌ ده‌یه‌وێ‌ له‌ شێته‌كان بگه‌یه‌نێت ئه‌وان عه‌قڵیان له‌ده‌ست نه‌داوه‌ و تووشی گرێی ده‌روونی هاتوون، غه‌ریزه‌ی سێكسی به‌شه‌ شێری به‌ركه‌وتووه‌، واته‌ فرۆید له‌نێو ئه‌و خه‌ونانه‌ دار به‌ده‌ستێكه‌و تیۆره‌كه‌ی له‌بن شانه‌، مه‌رگه‌ساته‌كانی واقیع هه‌ر له‌مه‌سه‌له‌ "كۆمه‌ڵایه‌تی، ئابوری، ئاكاری" ه‌وه‌ له‌ده‌ربڕینه‌ سێكس و گرێ‌ ده‌روونیه‌كانه‌وه‌ ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌خۆی گرد كردۆته‌وه‌، ژنێك ده‌یه‌وێ‌ ده‌رگا بكاته‌وه‌ و له‌هۆڵی نمایش ده‌ربازی بێت (له‌ماڵێكدا)، سێ‌ پیاو له‌سه‌ر جه‌سته‌ی ژنێك مارشێكی سه‌ربازی ساز ده‌كه‌ن (ئه‌فسانه‌ی ڕێگای هات و نه‌هات)، عه‌بایه‌ك له‌ به‌رزایی نمایشه‌وه‌ ده‌كه‌وێته‌ سه‌ر ژن و مێردێك (عه‌با). 

درێژه‌ی باسه‌که‌

شانۆی بینین

2011/12/14

ئه‌زموونێك شانۆ له‌ بۆشایی بنیات ده‌نێته‌وه‌

به‌دوای قۆناغی یه‌كه‌می ئه‌زموونه‌كان، ئێمه‌ پێویستمان به‌ بنیاتنانی ئه‌زموونێكی تر هه‌بوو، ئه‌زموونێك بتوانێ‌ گۆڕٍان له‌هه‌ندێ‌ بنه‌مای شانۆ بكات، به‌وه‌ش هه‌وڵ بده‌ین گۆڕین له‌ سیستمی گوتار بكه‌ین، له‌م قۆناغه‌دا خولیای ئه‌وه‌ بووین كه‌ ئاخۆ ده‌توانین شانۆیه‌ك بنیات بنێین له‌ده‌ره‌وه‌ی بیناسازی هۆڵی شانۆ و به‌بێ‌ بوونی ڕوناكی و دیكۆر و مۆسیقا؟ شانۆیه‌ك ته‌نیا جوله‌ له‌و شوێنه‌ بتوانێ‌ شانۆیه‌كی بینین بخوڵقێنێت، به‌تایبه‌ت ئێمه‌ ویستمان ئه‌مجاره‌ ئه‌زموونه‌كه‌ له‌ شوێنێك بێت كه‌ بتوانین گۆڕینێك له‌ گوتاره‌ شانۆییه‌كه‌ بكه‌ین، ئه‌وه‌ش ده‌رگا كردنه‌وه‌یه‌ك بوو بۆ شانۆیه‌كی ئه‌زموونگه‌ری، بۆیه‌ له‌گه‌ڵ چوونمان بۆ شاری كه‌ركوك، قۆناغی دووه‌می ئه‌و ئه‌زموونه‌ له‌ كه‌ركوك ده‌ستی پێكرد، له‌گه‌ڵ دامه‌زراندنی (تیپی شانۆی ئه‌زموونگه‌ری كه‌ركوك) نۆبه‌ره‌ی ئه‌و ئه‌زموونه‌ شانۆگه‌ری (له‌ چاوه‌ڕوانی گۆدۆ) ی سامۆئیل بیكیت بوو

درێژه‌ی باسه‌که‌

مانیفێستی ئه‌نترۆپۆلۆژیای شانۆ

2011/12/12

ده‌ق چ ده‌سه‌ڵاتێكی هه‌یه‌؟ ئایا ده‌ق توانای هاتنه‌ نێو ئه‌و پانتایه‌ ئه‌فسونیه‌ی هه‌یه‌؟ ده‌ق نووسراوێكی ئه‌ده‌بی سه‌ر كاغه‌زه‌، ئه‌و ده‌قه‌ بیرۆكه‌یه‌كه‌ بۆ كاركردن، به‌هه‌ند وه‌رنه‌گرتنی ته‌واوی دیالۆگه‌كان بێبایه‌خكردنی نووسه‌ر نیه‌، به‌ڵكو نووسه‌ر به‌شێوه‌یه‌كیتر دێته‌وه‌ ناو نمایش، بیرۆكه‌ی سه‌ره‌كی نووسه‌ر وه‌رده‌گرینه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌و بیرۆكه‌یه‌ به‌پێی تێپه‌ڕینی زه‌مه‌ن گۆڕانی به‌سه‌ردا دێت، ئه‌وه‌ به‌ته‌نیا ڕزگاركردنی شانۆ نیه‌ له‌ ئه‌ده‌ب، به‌ڵكو دۆزینه‌وه‌ی زه‌مه‌نێكی ئه‌فڕێنه‌ریشه‌ له‌ناو جیهانی ده‌قدا، خوێندنه‌وه‌یه‌كی جیاوازه‌، به‌خشینی خاسیه‌تی نوێی زه‌مه‌نی ئێمه‌یه‌، بۆ ئه‌وه‌ی له‌وانیتر نه‌چین، بوونی خاسیه‌تی جیاواز ئومێد و خه‌ونێكی هه‌میشه‌ییمانه‌، ئێمه‌ نامانه‌وێ‌ له‌كه‌س بچین، ده‌مانه‌وێ‌ خۆمان بین، له‌ڕێگه‌ی ڕه‌تكردنه‌وه‌ی ده‌یالۆگ و سڕینه‌وه‌ی ئاخاوتن، زمانێكی یه‌كگرتوو دێنینه‌ كایه‌وه‌، كه‌ زمانی جه‌سته‌یه‌

درێژه‌ی باسه‌که‌

سۆسیۆلۆژیای شانۆ

2011/12/12

میتۆدی: ده‌نگ میتا حیكایه‌ت

 ئه‌و بابه‌ته‌ ده‌سپێكی قۆناغێكی نوێی كاركردنه‌ ئه‌وه‌ گه‌ڕانێكی ئه‌زموونكاری جیاوازه‌، گومانه‌ له‌ڕابردوو، پرسیاره‌ له‌ ئێستا، خوێندنه‌وه‌یه‌كی ته‌ئویلكاریه‌ بۆ داهاتوو، تێكشكاندنه‌وه‌ی ئه‌زموونه‌كانی پێش خۆیه‌تی، بنیاتنانه‌وه‌یه‌ له‌ناو گوتارێكی ئه‌زموونكاری نوێ‌، ناته‌با بوونه‌ له‌ڕێگه‌ی سرووتی شانۆییه‌وه‌، سرووتێك به‌ره‌و شانۆیه‌كی فره‌ كولتوری هه‌نگاو ده‌نێت، ئه‌وه‌ نزیك كردنه‌وه‌ی كولتوره‌كان و ده‌یالۆگێكی نێوان گروپه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانه‌، تێگه‌یشتنێكی سۆسیۆلۆژیه‌ بۆ شانۆ، بونیاد و پێكهاته‌یه‌كی تر ده‌خاته‌ ڕووبه‌ری نمایشه‌وه‌، بۆ ئه‌زموونی ئێمه‌ چیتر جه‌سته‌ به‌ ته‌نیا زمانی نمایش نیه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ گه‌ڕانه‌وه‌ش نیه‌ بۆ ووشه‌ی نووسراو، به‌ڵكو ده‌نگ له‌ته‌ك جه‌سته‌ ده‌رده‌كه‌وێت، ده‌نگ ئاماده‌ بوونێكی نوێی جه‌سته‌یه‌، ده‌نگ ئه‌و بونیاده‌ ئاهه‌نگسازه‌یه‌ له‌ ڕابردوودا خنكێنراو نمایش ئه‌و بونیاده‌ ئازاد ده‌كات

درێژه‌ی باسه‌که‌

ده‌قی یاده‌وه‌ری له‌یادكراو

2011/12/12

ئێمه‌ بیرۆكه‌یه‌كی نووسراوی ده‌قێكمان نیه‌ تا كاری له‌سه‌ردا بكه‌ین، ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ ئه‌نجامی گفتوگۆی كاره‌كه‌یه‌، چوونه‌ ئه‌و شوێنه‌یه‌ ده‌مانه‌وێ‌ كاره‌كه‌ی تیا ئه‌نجام بده‌ین، ئێمه‌ ده‌ست به‌ ڕاهێنانه‌ جه‌سته‌ییه‌كان ده‌كه‌ین، چڕٍكردنه‌وه‌ی یاده‌وه‌ری یه‌كێكه‌ له‌و بابه‌تانه‌ی بایه‌خی پێ‌ ده‌ده‌ین، جوله‌ی ته‌واوی جه‌سته‌، ئێمه‌ له‌ ژیاندا بایه‌خ به‌ قاچه‌كانمان ناده‌ین، وه‌ك ئه‌وه‌ی بایه‌خی تایبه‌تی ده‌گه‌ڕێنینه‌وه‌ بۆ ڕووخسار و ده‌ست و قژ و ته‌نانه‌ت نینۆكه‌كانمان، بۆیه‌ ده‌مانه‌وێ‌ وه‌زیفه‌ی قاچه‌كانمان ده‌ربخه‌ین، ئه‌وه‌ نزیكمان ده‌كاته‌وه‌ له‌ ڕاهێنانه‌كانی شانۆكاری یابانی (تاداشی سوزوكی) كه‌ پڕۆسه‌ی ئاماده‌كردنه‌وه‌ی ئه‌كته‌ره‌ بۆ به‌تاڵ بوونه‌وه‌ له‌ ئێستا و خۆ بارگاویكردنه‌وه‌ به‌ ڕابردوو.

درێژه‌ی باسه‌که‌

جه‌سته‌ی كولتوری

2011/12/12

 

 جه‌سته‌ی نمایش جه‌سته‌یه‌كی كولتوریه‌، ئه‌و جه‌سته‌یه‌ وه‌زیفه‌یه‌كی ترادتیۆن (كه‌له‌پوور)ی نیه‌ بۆ نمایش كردنی دیارده‌ كولتوریه‌كان، به‌ڵكو ئه‌و جه‌سته‌یه‌ كولتور شوناسی بوونیه‌تی، ئه‌و شوناسه‌ دابڕاو نیه‌ له‌ جه‌سته‌ی ئه‌و، بۆیه‌ جه‌سته‌ گوزارشت له‌و كولتوره‌ ده‌كات، ئه‌وه‌ش ده‌رخستنی وێنه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی نیه‌ بۆ په‌یوه‌ندیه‌ سۆسیۆلۆژیه‌كانی كۆمه‌ڵگای كوردی، به‌ڵكو جه‌سته‌ هه‌ڵگری ئه‌و ووزه‌ كولتورییه‌ كه‌ توانای درێژبوونه‌وه‌ی هه‌یه‌ بۆ ناو كاری شانۆیی، ئه‌و ووزه‌یه‌ ده‌لاله‌تی ڕه‌گه‌زی به‌ جه‌سته‌ نابه‌خشێت، به‌ڵكو جه‌سته‌ له‌ناو ده‌لاله‌تی فره‌ ڕه‌گه‌زیدا ده‌رده‌كه‌وێت، به‌واتای جه‌سته‌ی كولتوری جه‌سته‌یه‌كی نێرینه‌ یا مێینه‌ نیه‌ به‌ ته‌نیا، به‌ڵكو جه‌سته‌یه‌كه‌ هه‌ڵگری هه‌ردوو ڕه‌گه‌زه‌كه‌یه‌، جه‌سته‌یه‌كی نێره‌ مووكه‌، ئه‌وه‌ش جه‌سته‌یه‌كه‌ ته‌واوی دوالیزمه‌كانی جه‌سته‌ تێك ده‌شكێنێ‌

درێژه‌ی باسه‌که‌

ده‌نگ، یاده‌وه‌ری جه‌سته‌

2011/12/12

بایه‌خدانی ئێمه‌ به‌ ده‌نگ، په‌یوه‌ندی ده‌نگه‌ به‌ یاده‌وه‌ریه‌وه‌، ئه‌وانه‌ ئاماژه‌ی له‌یاد كراون، جه‌سته‌ی ئاماده‌ له‌ڕێگه‌ی ده‌نگه‌وه‌ به‌ره‌و زه‌مه‌نی یاده‌وه‌ری ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، چونكه‌ ده‌نگ به‌ر له‌ووشه‌ هاتووه‌، چۆن سه‌ره‌تا جوله‌ هه‌بوو، ئاوا له‌سه‌ره‌تادا ده‌نگ هه‌بوو، مناڵ كاتێ‌ دێته‌ بوون، ووشه‌ له‌لای بوونی نیه‌، ساته‌وه‌ختی هاتنی بۆ دنیا ده‌نگ له‌لای ئاماده‌یه‌، ئه‌وه‌ ئاماژه‌یه‌كی بوونگه‌رایی ئه‌وه‌، به‌ڵام ووشه‌ به‌پێی كولتوری كۆمه‌ڵگا و فێركردنی چۆنیه‌تی قسه‌ كردن له‌گه‌ڵ گه‌شه‌ كردنی دێته‌ بوون.

درێژه‌ی باسه‌که‌

داڕشتنه‌وه‌ی پانتایی

2011/12/12

ده‌رهێنان و ده‌رهێنه‌ر دوو زاراوه‌ی فه‌رامۆشكراون، چونكه‌ ئێمه‌ ده‌قێكی نووسراومان نیه‌ تاكاری ده‌رهێنانی بۆ ئه‌نجام بده‌ین، به‌ڵكو له‌بڕی زاراوه‌ی ده‌رهێنان، چه‌مكێكی جیاوازمان هه‌یه‌ كه‌ پێی ده‌ڵێین (داڕشتنه‌وه‌ی پانتایی) وه‌زیفه‌ی ڕێكخستنی په‌یوه‌ندی كۆمه‌ڵایه‌تی و جوانكاریه‌، ڕێكخستنه‌وه‌ی وێنه‌ و داڕشتنه‌وه‌ی بۆشاییه‌، نووسینه‌وه‌ی پانتاییه‌ له‌ڕێگه‌ی جه‌سته‌وه‌، ئه‌وه‌ پڕۆسه‌ی باوی ده‌رهێنان نیه‌، به‌ڵكو كارێكی فه‌لسه‌فی و فینۆمینۆلۆژیه‌ (دیارده‌ناسی)، هانی جه‌سته‌ی كولتوری ده‌دات كه‌ بتوانێ‌ ده‌نگ بدۆزێته‌وه‌، سرووتێكی ئاینی بیر دێنێته‌وه‌، كه‌ چۆن له‌ڕێگه‌ی ده‌نگی ئه‌و سرووته‌وه‌، جه‌سته‌ بتوانێ‌ مانایه‌كی كه‌شف نه‌كراو بدۆزێته‌وه‌، داڕشتنه‌وه‌ی پانتایی پڕۆسه‌ی له‌دایكبونی وێنه‌ی شانۆییه‌ له‌ڕێگه‌ی ده‌نگ و جه‌سته‌وه‌، ئه‌و دوانه‌ به‌دوای ڕووخانی دوالیزمه‌كانی جه‌سته‌، دوالیزمی شانۆ له‌ڕێگه‌ی ده‌نگ و جه‌سته‌ تێكده‌شكێنن، به‌وه‌ی ده‌نگ و جه‌سته‌ له‌نێو سیستمی نمایش ده‌بردرێنه‌ سه‌ر یه‌كه‌یه‌كی هارمۆنی.

درێژه‌ی باسه‌که‌

شانۆناسی و كولتور

2011/12/12

به‌شی یه‌كه‌م
ئه‌م ته‌وه‌ره‌ به‌ته‌نیا تێگه‌یشتنێكی ڕه‌خنه‌یی نیه‌ بۆ شانۆی ئه‌زموونگه‌ری، به‌ڵكو به‌ره‌نجامی گه‌ڕانی ئه‌زموونكاریمانه‌ له‌ ئه‌زموونی (ئۆدیبی زه‌رده‌شت) بۆیه‌ ئه‌وه‌ هه‌وڵێكه‌ بۆ تیۆریزه‌كردنی ئه‌و ئه‌زموونه‌، ئه‌وه‌ش به‌شێكه‌ له‌پرۆژه‌ی نووسینه‌وه‌ی ئه‌زموونه‌كان، ده‌ست نیشان كردنی ئه‌و ده‌ره‌نجامه‌ ئه‌زموونكاریانه‌ی كاركردنه‌، پشكنینی چه‌مكه‌كانه‌ له‌ناو كاری شانۆیی، زیاتر كارێكی لابۆریه‌، بۆیه‌ وه‌ك شانۆی سوونه‌تی گرفتی ژماره‌ی زۆری بینه‌ری نیه‌، به‌ڵكو پێویستی به‌ بینه‌رێكی ده‌سته‌ بژێر هه‌یه‌، كه‌ گوزارشت له‌ ڕۆحی ئه‌و ئه‌زموونه‌ بكات

درێژه‌ی باسه‌که‌

شانۆناسی و كولتور

2011/12/12

به‌شی دووه‌م وكۆتایی
دوور نیه‌ هه‌ندێك ناوی كه‌ڕنه‌ڤاڵ (ئاهه‌نگساز) كورت بكه‌نه‌وه‌ بۆ شانۆی ئاهه‌نگسازی، به‌ڵام ئه‌وه‌ جگه‌ له‌ هه‌ڵه‌ی میتۆدی گوزارشت له‌هیچ تێڕوانینێكی تر ناكات، كه‌ڕنه‌ڤاڵ په‌یوه‌ندی نیه‌ به‌ گۆرانی و سروود و ده‌ف لێدان و فۆلكلۆر، كه‌ڕنه‌ڤاڵ به‌شداری كردنی ده‌نگه‌ له‌ناو پێكهاتی كولتوری، هه‌ر ناونانێك به‌ شانۆی ئاهه‌نگسازی له‌ڕاستیدا نه‌بوونی توانایه‌ بۆ تێگه‌یشتن له‌ فره‌ مانایی ده‌نگ و وێنه‌ی ده‌نگی فیگور.

درێژه‌ی باسه‌که‌

له‌نێوان ئه‌تمۆسفێر و ڕیتوال

2011/12/12

ریتوال و ئه‌تمۆسفێر دوو چه‌مكی به‌هاداری ناو پڕۆسه‌ی كاركردنن، ئه‌و دوو چه‌مكه‌ خاوه‌نی دوو پانتایی سه‌ربه‌خۆی خۆیانن، به‌هۆی ئه‌وه‌ی ئێمه‌ له‌ خوێندنه‌وه‌مان بۆ ئه‌و دوو چه‌مكه‌ له‌ڕێگه‌ی ئه‌زموونی (حیكایه‌تی لم) ه‌وه‌ پێی گه‌یشتووین، بۆیه‌ لێره‌دا له‌ئاستی تیۆریزه‌ كردنه‌وه‌ی ئه‌و ئه‌زموونه‌ پراكتیكیه‌وه‌ دێینه‌ سه‌ر نووسینه‌وه‌ی هه‌ردوو چه‌مكه‌كه‌.

درێژه‌ی باسه‌که‌

بنیاتی كولتوری له‌ بیناسازی شوێندا

2011/12/12

په‌یوه‌ندی نێوان بیناسازی شوێن و بنیاتی كولتوری بابه‌تێكی نه‌خوێنراوی پێش خۆمانه‌، ئه‌وه‌یان باسێكه‌ له‌ڕێگه‌ی پڕۆسه‌ی خوڵقاندنه‌وه‌ بنیاتی ده‌نێین، هه‌یوانی خانوویه‌كی كۆن، چه‌ندین سه‌ده‌یه‌ ژیان تێیدا بوونی نه‌ماوه‌، ئه‌و زینده‌گیه‌ چۆن به‌ بیناسازی ئه‌و شوێنه‌ ده‌به‌خشینه‌وه‌؟ ئه‌وه‌ پرسیاری سه‌ره‌كیه‌ كه‌ به‌ر بنیاتی كولتوریمان ده‌كه‌وێت له‌ ئه‌زموونی (ئه‌نتیگۆنای قه‌ڵا).

درێژه‌ی باسه‌که‌

په‌راوێزه‌كانی شانۆ

2011/12/12

ناوی كتێب: په‌راوێزه‌كانی شانۆ
ناوی نووسه‌ر: نیهاد جامی
جۆری كتێب: گفتوگۆی شانۆیی
تایپ و هه‌ڵه‌چنی: شكۆ عومه‌ر
به‌رگ: عومه‌ر سه‌یده‌
ده‌رهێنانی هونه‌ری: گۆڤاری شانۆكار
تیراژ: 500
چاپخانه‌: ئه‌رابخا

درێژه‌ی باسه‌که‌

ده‌روازه‌یه‌ك بۆ گفتوگۆ

2011/12/12

نووسینه‌وه‌ی ئه‌زموونی كاركردن به‌شیكی ڕوونی سیماكانی ئه‌زموونه‌كه‌ ده‌رده‌خه‌ن، بۆیه‌ ئه‌و شێوه‌ له‌گه‌ڵ تازه‌ بوونی له‌ڕۆشنبیری شانۆیمان، به‌ڵام هه‌وڵێكی ناوازه‌یه‌ بۆ خوێندنه‌وه‌ی ئه‌زموونه‌كانمان، سه‌رچاوه‌یه‌كیشه‌ بۆ قسه‌ له‌سه‌ر كردن له‌سه‌ر هه‌وڵی ئه‌زموونكاری و ئه‌زموونه‌ جیاوازه‌كانی كاری شانۆییمان، بۆ ئه‌وه‌ش ئێمه‌ كتێبی (شانۆی پۆست مۆدێرنیتی) مان بۆ ته‌رخان كرد

درێژه‌ی باسه‌که‌

ئاشنابوون به‌ شانۆ

2011/12/12

سازدانی: عه‌بدوللا كاكه‌یی 
* سه‌ره‌تاكانت له‌گه‌ڵ شانۆ چۆن بوو؟
 - سه‌ره‌تا له‌ كۆتایی هه‌شتاكان له‌ مه‌ڵبه‌ندی لاوانی عه‌نكاوه‌ی هه‌ولێر له‌ تیپێكی شانۆیی لاوان وه‌ك ئه‌كته‌ر به‌شداریم كرد، هه‌ر ئه‌و ساڵه‌ به‌شداریم له‌ خولێكی شانۆیی كرد، دواتر ڕاپه‌ڕین هات و هه‌ڕه‌شه‌یه‌كی توندی له‌ خه‌ونه‌كانمان كرد، مه‌به‌ستم خه‌ونه‌ شانۆییه‌كانه‌، ئه‌و ڕۆژگاره‌ شانۆ كه‌وته‌ ده‌ستی گروپه‌كانی حزبه‌وه‌، بۆیه‌ شانۆیه‌كان هه‌ر هه‌موویان باسیان له‌ سه‌ركه‌وتنی شۆڕش ده‌كرد له‌ دیمه‌نی ساده‌، له‌و ساته‌دا ئێمه‌ به‌ شانۆكارێك ئاشنا بووین به‌ناوی (فواد جه‌لال) ئه‌و خه‌ریكی كارێكی جیاواز بوو ده‌یویست شانۆیه‌ك ده‌ربهێنێت به‌ناوی (ئه‌میبای كه‌لاوه‌كان) ئه‌و یه‌كه‌م كه‌س بوو منی فێری ده‌نگ كرد له‌ شانۆ

درێژه‌ی باسه‌که‌

له‌ (هاملێتی كه‌ركوك) كه‌س بێگوناه نیه‌

2011/12/12

سازدانی: كاردۆ
به‌شی یه‌كه‌م
له‌ ئێواره‌یه‌كی گه‌رمی هاوینی ئه‌مساڵدا . به‌بانگهێشتی تیپی شانۆی ئه‌زمونگه‌ری كه‌ركوك .بووم به‌ بینه‌رێكی نمایشی ( هاملێتی كه‌ركوك ) كه‌ نمایشكارانی سه‌ر به‌ تیپی ناوبراو وه‌ك دوایین پرۆژه‌ی قۆناغێكی دیكه‌ی خۆیان له‌ خانوویه‌كی كۆنی دوونهۆمی قه‌ڵای كه‌ركوك دا نمایشیان كرد, له‌ ڕاستیدا جه‌خت كردنه‌وه‌ی ئه‌م تیپه‌ له‌ سه‌ر گرنگی شوێن و گه‌ڕان به‌ دوای دۆزینه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی نوێ‌ له‌ نێوان (وه‌رگر ) و ( نمایش) هه‌روه‌ها هه‌وڵدان بۆ ئاشكراكردنی توانا سوپه‌ر سروشتیه‌كانی ئه‌كته‌ر. هه‌موو ئه‌مانه‌ به‌سوود وه‌رگرتن له‌ تیۆره‌كانی (گرۆتۆفسكی و ئارتۆ و پیته‌ر بروك) هانده‌ری من بوو بۆ ئه‌وه‌ی بانگهێشتی چه‌ند كه‌سێك بكه‌م كه‌ له‌ بواری بزووتنه‌وه‌ی شانۆی شاره‌كه‌دا كارده‌كه‌ن و خۆیان به‌ خاوه‌نی بزووتنه‌وه‌كه‌ ده‌زانن. ئه‌ویش به‌ مه‌به‌ستی ئه‌نجامدانی گفتوكۆیه‌كی چه‌ند قۆڵی له‌ باره‌ی پرۆژه‌كانی تیپی شانۆی ئه‌زمونگه‌ری كه‌ركوك به‌گشتی و نمایشی هاملێت وه‌ك نمونه‌

درێژه‌ی باسه‌که‌

له‌ (هاملێتی كه‌ركوك) كه‌س بێگوناه نیه‌

2011/12/12

به‌شی دووه‌م وكۆتایی
* به‌بۆچوونی گرۆتوڤسكی شانۆ له‌ گۆشه‌نیگای دوێنێوه‌ ئه‌مرۆمان نیشان ده‌دات, هه‌روه‌ك له‌ گۆشه‌نیگای ئه‌مرۆوه‌ دوێنێمان بۆ ده‌خاته‌ ڕوو, ئاخۆ ئه‌م هاوكێشه‌یه‌ تا چه‌ند ئاوێته‌كردنی دوو كولتووری جیاواز قبوڵ ده‌كات؟ واتا داماڵینی ده‌قێكی كلاسیك له‌ ووشه‌, پاشان داڕشتنه‌وه‌ی گوتارێكی نوێ‌ و ئاراسته‌ كردنی به‌ره‌و زه‌ینی وه‌رگرێك كه‌ سه‌ر به‌كولتور و زه‌مه‌نێكی جیاوازه‌؟

درێژه‌ی باسه‌که‌

گومانی ته‌ئویل وماناكانی پێڵاو

2011/12/20

نووسینه‌وه‌ی جه‌سته‌ی ژن گوتارێكه‌ له‌ناو هه‌ڵچوون وحه‌زه‌ چه‌پێنراوه‌كان نوقمی توندوتیژیی كۆمه‌ڵگا ده‌بێ‌ ودیدی ڕه‌خنه‌یی نێو ژیان ده‌گوازێته‌وه‌ بۆ نووسین، به‌وه‌ش نووسین له‌توانایدا نابێت كه‌ ده‌قێك بێنێته‌ بوون نووسینه‌وه‌ی جه‌سته‌ بێت، چونكه‌ ئه‌و كاته‌ جه‌سته‌ ناتوانێ‌ خۆی بنووسێته‌وه‌، هێنده‌ی حیكایه‌تی توندوتیژیی ده‌وروبه‌ر باس ده‌كات، بۆیه‌ زۆرینه‌ی ئه‌و چیرۆكانه‌ی ژن به‌رهه‌می هێناون به‌دوور نین له‌و تێڕوانینه‌، له‌نووسینه‌وه‌ی ده‌لاله‌ته‌كانی جه‌سته‌ خۆیان به‌دوور گرتووه‌، چونكه‌ نووسینه‌وه‌ی جه‌سته‌ گێڕانه‌وه‌ی حیكایه‌ته‌كان نیه‌ 

درێژه‌ی باسه‌که‌

هه‌ولێریی هاوڵاتیه‌ك دژی تازه‌گه‌ری

2011/12/15

به‌شی یه‌كه‌م

بۆچی ئه‌و ڕه‌خنانه‌ی له‌ژیانی ڕۆژانه‌دا ئاراسته‌ی دیارده‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی ‌وشارێكی ده‌كه‌ین, تاسای ئه‌وه‌ ناكه‌ین, ئه‌و ڕه‌خنانه‌ بگوازینه‌وه‌ ناو نووسین؟ ئایا هۆكاره‌كه‌ی هه‌رئه‌وه‌یه‌ كه‌له‌ئاخاوتندا ده‌توانین به‌چه‌ند ووشه‌یه‌ك ڕه‌خنه‌ بگرین‌و بچینه‌ سه‌رباسێكی تر, كه‌چی له‌نووسیندا ده‌بێت قسه‌ له‌هۆكار‌وده‌ره‌نجامه‌كانی واقیعێك بكه‌ین؟ ئایا كه‌وا ناكه‌ین ئه‌وه‌ ترسه‌ له‌ نووسین یان نه‌بوونی توانایه‌كه‌ بۆ گه‌یشتنه‌ ئه‌و دیومانای شاراوه‌؟ له‌نێوان نووسین‌وئاخاوتن جیاوازیه‌كی جه‌وهه‌ری هه‌یه‌, ئه‌گه‌ر ئاخاوتن به‌ده‌ربڕینه‌ بونیادگه‌ریه‌كه‌ی موفره‌ده‌یه‌كی تاك بێت له‌ناو زمان, ئه‌وا نووسین توانای خولقاندنی زمانی هه‌یه‌, ئه‌وه‌ش مانای وایه‌ نووسین ڕووبه‌رێكه‌ بۆ نووسینه‌وه‌ی زمان, كاتێ‌ ئاخاوتن ناتوانێ‌ له‌ناو ئاستی ده‌نگیدا ئه‌و واقیعه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌ بخوێنێته‌وه‌, ئه‌وا نووسین ئه‌و ئاسته‌ ده‌نگیه‌ ده‌كاته‌ زه‌مینه‌یه‌ك بۆ خوێندنه‌وه‌, به‌مانای ئاخاوتن ده‌بێته‌ بونیادێك له‌ناو نووسین

درێژه‌ی باسه‌که‌

هه‌ولێریی هاوڵاتیه‌ك دژی تازه‌گه‌ری

2011/12/15

به‌شی دووه‌م وكۆتایی

لێره‌وه‌ ئه‌گه‌ریی ژیان بوون له‌و شاره‌دا كۆنتڕۆڵ كردنی هه‌موو دامه‌زراوه‌كانه‌, ئه‌وه‌ش ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی وه‌زیفه‌ی گه‌شه‌ سه‌ندنی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌دامه‌زراوه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان بسه‌نرێته‌وه‌‌وته‌سلیمی دامه‌زراوه‌كانی به‌عس بكرێته‌وه‌, بۆیه‌ كاتێ‌ دامه‌زراوه‌كان له‌پێناو به‌عسدا ده‌خرێنه‌ كار هه‌ولێریی وه‌ك كاره‌كته‌ره‌كانی شارێكی دوا كه‌وتوو ده‌رناكه‌ون, ئه‌وكاته‌ی دامه‌زراوه‌كانی به‌عس له‌ململانێدان بۆ سروود ووتن به‌سه‌ر جه‌للاد‌وجه‌نگه‌ دۆڕاوه‌كه‌ی, هه‌ولێریی گۆرانی(زێڕه‌)ده‌ڵێت, به‌ڵام زێڕه‌ به‌ده‌نگی كۆمه‌ڵه‌ كچ ده‌وترێت, ئه‌و ڕێژه‌یه‌ به‌مانای پێشكه‌وتنی كۆمه‌ڵایه‌تی نییه‌, به‌ومانایه‌ی به‌عس ده‌رفه‌تی گه‌شه‌ سه‌ندنی ئه‌و شاره‌ ده‌دات, به‌ڵكو ئه‌وه‌ گه‌شه‌ سه‌ندن‌وئاماده‌بوونی به‌عسه‌, به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا با ئه‌وه‌مان بیر نه‌چێت, ئه‌وه‌ ژن نییه‌ نائاماده‌یه‌,  به‌ڵام به‌عس كۆنتڕۆڵی ده‌كات, ئه‌گه‌ر له‌ناو شه‌قامی ئه‌و شاره‌دا ئه‌و خانمانه‌ به‌كه‌سی به‌عسی‌وبه‌د ڕه‌وشت ناو ببرێت, ئه‌وه‌ ئه‌و ڕۆحیه‌تی حیكایه‌ته‌ی ناو ئه‌وشاره‌یه‌.

درێژه‌ی باسه‌که‌

كولتوری خێڵ و حیكایه‌تی تازه‌گه‌ری

2011/12/15

 

 

 

 

 

 

 

(1)

تازه‌گه‌ری تاچه‌ند سیما كولتووری و كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانمان لێده‌سه‌نێته‌وه‌ و به‌كولتورێكی تر ئاشنامان ده‌كات؟ ئایا تازه‌گه‌ری بۆ ئه‌وه‌ دێت تا ژیانمان بشێوێنێت یان له‌ پێناو پێشڤه‌چوونی كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری و سیاسییه‌؟ ئه‌و كاته‌ی له‌سه‌ر تازه‌گه‌ری ده‌وه‌ستین پێویستمان به‌وه‌یه‌ ئه‌و راستیه‌مان بیر نه‌چێت كه‌ ئێمه‌ كۆمه‌ڵگایه‌كی تازه‌گه‌ر نین، به‌ڵكو رۆحی دژایه‌تیكردنی تازه‌گه‌ری له‌ناوماندا زۆر چالاكانه‌ كار ده‌كات، ئه‌و رۆحی دژایه‌تیكردنه‌ له‌ناو دیارده‌كانی تازه‌گه‌رییه‌وه‌ به‌كار دێنینه‌وه‌، دیارده‌كانی تازه‌گه‌ری ده‌خه‌ینه‌ خزمه‌تی رۆح و عه‌قڵیه‌تی خێڵه‌كیمانه‌وه‌، ئه‌گه‌رچی له‌وكاته‌دا زۆربه‌ی قسه‌كان ده‌كه‌ون له‌سه‌ر تازه‌گه‌ری، به‌ڵام ده‌بێ‌ ئه‌وه‌ به‌هه‌ند وه‌ربگرین كه‌ ئه‌وه‌ی ئێمه‌ قسه‌ی له‌ باره‌وه‌ ده‌كه‌ین تازه‌گه‌ری كوردییه‌ نه‌وه‌ك تازه‌گه‌ری خۆی

درێژه‌ی باسه‌که‌

وه‌همی تازه‌گه‌ری له‌گوتاری به‌ شار بوونی سلێمانی

2011/12/15

له‌نێوان شار و تازه‌گه‌ریدا په‌یوه‌ندیه‌كی هاوبه‌ش هه‌یه‌، به‌وه‌ی شار به‌رهه‌می تازه‌گه‌ریه‌, چونكه‌ په‌یوه‌ندیه‌كانی ژیان له‌ شاردا په‌یوه‌ندیه‌كی جیاوازه‌ به‌وه‌ی له‌ لادێ‌ ‌و ناوچه‌ شاخاویه‌كان هه‌یه‌, بۆ ئێمه‌ی كورد ئه‌وه‌ی جێگه‌ی نیگه‌رانی بێت، ئێمه‌ به‌و مانایه‌ شارمان به‌مانا تازه‌گه‌ریه‌كه‌ی نیه‌, ئه‌گه‌رچی گرێی شارچیه‌تی توڕه‌مان ده‌كات، به‌رده‌وام ده‌یه‌وێ‌ وامان تێبگه‌یه‌نێت كه‌ ئێمه‌ خاوه‌نی شارین به‌ مانا تازه‌كه‌ی, له‌و ناوبردنه‌ چه‌نده‌ ئێمه‌ خۆمان ده‌سخه‌ڕۆ ده‌ده‌ین حزبه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌كانی ئێمه‌ سه‌د هێنده‌ ئه‌و وه‌همه‌مان قوڵتر ده‌كه‌نه‌وه‌, به‌وه‌ی خاوه‌نی شارین, ئه‌و كاته‌ی بمانه‌وێ‌ بزانین ئێمه‌ شارمان به‌مانا تازه‌گه‌ریه‌كه‌ی هه‌یه‌، ده‌بێ‌ به‌گیانی ڕه‌خنه‌ گرتنه‌وه‌ له‌ شار بدوێین, وه‌ك چۆن ده‌بێ‌ شوێنی قسه‌ لێكراو ڕووبه‌رێكی ده‌ست نیشانكراو بێت بۆ قسه‌كردن, بۆ ئه‌ومه‌به‌سته‌ش زیندووترین شوێن كه‌له‌سه‌ری بوه‌ستین شاری سلێمانیه‌, له‌ڕووی گه‌شه‌سه‌ندنی په‌یوه‌ندی كۆمه‌ڵایه‌تی ‌و سیاسی ‌و رۆشنبیری, به‌ڵام ئه‌وه‌ی پێویسته‌ ئه‌و گوتاره‌ بباته‌ ئاستێكی پێشكه‌وتوو ئه‌وه‌ ئه‌و گوتاره‌ سیاسیه‌ نیه‌، كه‌ له‌ پشت شوبهاندنی ئه‌و شاره‌یه‌ به‌ پایته‌خته‌ پێشكه‌وتووه‌كانی خۆرئاوا 

درێژه‌ی باسه‌که‌

هاوڵاتی و شه‌قام

2011/12/15

قسه‌كردن له‌شار قسه‌كردنه‌ له‌به‌رهه‌مێكی تازه‌گه‌ری، چونكه‌ شار له‌هه‌ناوی ئه‌ودا هاتۆته‌ بوون، بۆیه‌ كۆمه‌ڵگای شاری كۆمه‌ڵگایه‌كی تازه‌گه‌ره‌، كۆمه‌ڵگایه‌كه‌ بڕوای به‌چه‌ندین چه‌مكی جیاواز هه‌یه‌ به‌ پێی ئه‌و مانا فه‌رهه‌نگی و كولتوریانه‌ی كه‌ به‌كاری دێنێت، كۆمه‌ڵگای شاری كۆمه‌ڵگایه‌كه‌ باس له‌ یاسای مه‌ده‌نی ده‌كات به‌مانای بڕوای به‌ بڕیارێكی هه‌ره‌مه‌كی دامه‌زراوه‌ خێڵه‌كی و یا به‌پێی نه‌ریتی ئاینی نیه‌، به‌ڵكو ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌ بڕوایه‌كی ته‌واوی به‌ ده‌سه‌ڵاتی عه‌قڵ هه‌یه‌، به‌وه‌ی ئه‌وه‌ی له‌ده‌ره‌وه‌ی عه‌قڵه‌وه‌ بێت تازه‌گه‌ری ده‌یكاته‌ ده‌ره‌وه‌ی خۆی، چونكه‌ تازه‌گه‌ری و عه‌قڵ پایه‌كانیان له‌سه‌ر ئاڵ و گۆڕكردنی په‌یوه‌ندیان به‌یه‌كه‌وه‌ دروست بووه‌، ئه‌وه‌یان مه‌به‌ستی ئێمه‌ نیه‌، هێنده‌ی تێگه‌یشتنه‌ له‌دۆخی كۆمه‌ڵگایه‌كی تازه‌گه‌ر 

درێژه‌ی باسه‌که‌

حیكایه‌تی فه‌رزه‌نده‌كان ‌و باوكی موقه‌ده‌س

2011/12/15

ئه‌و په‌یوه‌ندیه‌ چیه‌ ده‌كه‌وێته‌ نێوان هه‌ریه‌كه‌ له‌حیكایه‌ت ‌و موقه‌ده‌س؟ دیاره‌ له‌نێوان حیكایه‌ت ‌و موقه‌ده‌س په‌یوه‌ندیه‌كی هاوبه‌ش هه‌یه‌ كه‌ هه‌ریه‌كه‌یان بۆ به‌رده‌وامی به‌خشین به‌خۆی پێویستی به‌وه‌یتر ده‌بێت، به‌وه‌ی چۆن موقه‌ده‌س بێحیكایه‌ت هیچ مانایه‌كی نیه‌، به‌هه‌مان شێوه‌ش حیكایه‌ت به‌بێ‌ موقه‌ده‌س توانای ئه‌وه‌ی نیه‌ درێژه‌ به‌خۆی بدات، بۆیه‌ له‌ئاماده‌ بوونی هه‌ریه‌كێكیان پێویستمان به‌وه‌ ده‌بێت كه‌ ئه‌ویتریش بێنینه‌ ناو ڕووبه‌ری زمان، تاوه‌كو به‌یه‌كه‌وه‌ توانای به‌رزكردنه‌وه‌ی ده‌لاله‌ته‌كانی نووسینیان هه‌بێت، به‌تایبه‌ت كاتێ‌ ده‌بینین فه‌رزه‌نده‌كان (مناڵان) چه‌نده‌ بێحیكایه‌ت هه‌ڵناكه‌ن، به‌هه‌مان شێوه‌ش باوكان پێویستیان به‌موقه‌ده‌س بوونی خۆیان هه‌یه‌، حیكایه‌تی فه‌رزه‌نده‌كان له‌باره‌ی چیرۆكی كوشتنی باوكی موقه‌ده‌س 

درێژه‌ی باسه‌که‌

شانۆی پۆست مۆدێرنیتی

2011/12/15

ناوی كتێب: شانۆی پۆست مۆدێرنیتی

ناوی نووسه‌ر: نیهاد جامی

جۆری كتێب: لێكۆڵینه‌وه‌ی شانۆیی

ده‌رهێنانی هونه‌ری ناوه‌وه‌: زیاد تارق

ده‌رهێنانی به‌رگ: زه‌ینه‌ب ئه‌حمه‌د

چاپخانه‌ی ئاراس- هه‌ولێر 2009

له‌زنجیره‌ كتێبی ده‌زگای شه‌فه‌قی رۆشنبیریی- كه‌ركوك، ژماره‌ (22)

درێژه‌ی باسه‌که‌

ده‌سپێك

2011/12/15

نووسینه‌وه‌ی ئه‌زموونه‌كان به‌ته‌نیا ریپۆرتوارێكی شانۆیی نیه‌ به‌مه‌به‌ستی دیكۆمێنت كردنی پرۆژه‌ ئه‌زموونكاریه‌كان، به‌ڵكو وه‌ك سه‌رچاوه‌یه‌ك بۆ پرۆژه‌ی ڕه‌خنه‌یی و توێژینه‌وه‌و گه‌ڕان و پشكنین و تێگه‌یشتنێكیشه‌ بۆ ئه‌زموونه‌كانمان، ده‌بێت به‌ تێكستی نووسراومان له‌باره‌ی ئه‌زموونه‌كان، له‌و تێگه‌یشتنه‌وه‌ نووسینه‌وه‌ی ئه‌زموونه‌كان له‌و كتێبه‌دا بووه‌ خولیایه‌كی سه‌ره‌كیمان، به‌تایبه‌ت كه‌ هه‌نگاوێكی درێژمان له‌ قۆناغی یه‌كه‌م به‌ 5 ئه‌زموونی شانۆیی بڕی، سه‌ره‌تا پرۆسه‌یه‌كی ناونان بوونی نه‌بوو، هێنده‌ی خولیایه‌كی ئه‌زموونی بوو بۆ ئه‌زموونگه‌ری له‌بواری جه‌سته‌ و ده‌ركردنی ووشه‌ له‌ شانۆدا، ئه‌وه‌ش له‌ڕووی تیۆریه‌وه‌ به‌ شانۆی ڕه‌شی چیكسلۆفاكی و شانۆی وێنه‌یی پاڵپشتی له‌ بۆچوونه‌كان ده‌كرد، تا ئه‌وه‌مان بۆ ده‌ركه‌وت كه‌ ئه‌و ئه‌زموونه‌ له‌جیهاندا وه‌ك ئه‌زموونێكی نوێ‌ ئاماده‌بوونی هه‌یه‌، به‌ (شانۆی پۆست مۆدێرنیتی) ناسراوه‌، ئیدی ئه‌و ناونانه‌ بووه‌ هۆی ئه‌وه‌ی له‌ڕووی تیۆریه‌وه‌ به‌دوایدا بچین به‌تایبه‌ت كه‌ ئه‌و ئه‌زموونه‌ی ئێمه‌ سه‌ر به‌هه‌مان تێڕوانینه‌ 

درێژه‌ی باسه‌که‌

ده‌روازه‌یه‌كی تیۆریی

2011/12/15

پرسیاركردن له‌شانۆی پۆست مۆدێرنیتی، به‌مانای وه‌ستاندنی شانۆیه‌كه‌ له‌ناو مۆدێرنیتیدا، ئه‌وه‌ی له‌شانۆدا پێی ده‌ووترا مۆدێرنیتی، به‌مانا فه‌لسه‌فیه‌كه‌ی  پڕۆژه‌یه‌كی ناته‌واو نیه‌، به‌ڵكو پڕۆژه‌یه‌كی ته‌واو بووه‌، پڕۆژه‌یه‌كه‌ پێویستی به‌ قۆناغێكی نوێ‌ هه‌یه‌، شانۆی مۆدێرنیتی خۆی له‌سه‌ر ده‌یالۆگ بنیاتنا، شانۆی نوسه‌ر بوو، ئه‌كته‌ر و ده‌رهێنه‌ر له‌ڕێگه‌ی نوسه‌ره‌وه‌ به‌ره‌و شانۆ هه‌نگاویان نا، كه‌چی پۆست مۆدێرنیتی شانۆ له‌نوسه‌ر ده‌سه‌نێته‌وه‌، به‌و سه‌ندنه‌وه‌یه‌ پڕۆسه‌ی نوسین ده‌گۆڕێت بۆ كرده‌ی ده‌رهێنان، ئه‌و گۆڕینه‌ شانۆ له‌ده‌یالۆگه‌وه‌ ده‌باته‌ سه‌ر جوله‌، به‌مانای گۆڕان له‌جه‌وهه‌ردا كوده‌تایه‌كی زمانه‌وانیه‌، به‌وه‌ی جه‌سته‌ ده‌بێته‌ زمانی شانۆ، ئه‌وه‌ ڕزگاركردنی شانۆیه‌ له‌ ئه‌ده‌ب و بنیاتنانه‌وه‌یه‌تی له‌ناو شانۆ خۆی، سڕینه‌وه‌ی ده‌ق نیه‌، به‌ڵكو ده‌ق وه‌ك سێكێج و ئه‌كسیۆنێك ده‌مێنێته‌وه‌ 

درێژه‌ی باسه‌که‌

له‌ پراكتیكه‌وه‌ بۆ خوێندنه‌وه‌

2011/12/15

ئه‌م شانۆیه‌ له‌ بنه‌ره‌تدا متمانه‌ ده‌كاته‌ سه‌ر شانۆی بانتۆمایم، به‌ڵام بانتۆمایمێكی جیاواز له‌وه‌ی پێناسه‌مان بۆی هه‌بووه‌ و كارمان تێیدا كردووه‌، به‌ر له‌وه‌ی بێینه‌ سه‌ر چۆنیه‌تی پرۆسه‌ی ناونان و بنیات و تیۆر و روئیای ئه‌و شانۆیه‌ چیه‌؟ به‌ چ شێوه‌یه‌ك ده‌توانین كاری بۆ بكه‌ین؟ تا ئێستاكه‌ چیمان تیایدا ئه‌نجام داوه‌؟ سه‌ره‌تا له‌سه‌ر چه‌مكی بانتۆمایم ده‌وه‌ستین، چونكه‌ ئێمه‌ ده‌مانه‌وێ‌ له‌ بانتۆمایمێك بدوێین كه‌ له‌راستیدا ده‌توانین ناوی به‌رین به‌ (بانتۆمایم دژی بانتۆمایم). سه‌رسوڕمانیه‌ك له‌وه‌دا نیه‌ چه‌مكێك قه‌بووڵ بكه‌ین، له‌سه‌ر بنه‌مای دژایه‌تی كردنی، چونكه‌ دژبوون لێره‌دا به‌ مانای سڕینه‌وه‌ نیه‌، هێنده‌ی نووسینه‌وه‌ و داڕشتنه‌وه‌یه‌كی جیاواز و تازه‌یه‌، خاڵی كردنه‌وه‌ی چه‌مكه‌ له‌ مانا فه‌رهه‌نگیه‌كه‌ی و نووسینه‌وه‌ی ئه‌و ماناییه‌ له‌ ڕووبه‌رێكی نادیاری سیمیۆلۆژیدا.  

درێژه‌ی باسه‌که‌

ئه‌ركیۆلۆژیای جه‌سته‌ و سه‌ركوتكردنی له‌ كۆمه‌ڵگای كوردیدا

2011/12/15

به‌شی یه‌كه‌م

هه‌ر كاتێك له‌سه‌ر جه‌سته‌ وه‌ستاین به‌مانای مه‌به‌ستمان وه‌ستانه‌ له‌باره‌ی ڕووبه‌رێكی حه‌رام، به‌هۆی ئه‌وه‌ی هیچ  بابه‌تێك له‌ته‌واوی كایه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانی ئێمه‌ هێنده‌ی جه‌سته‌ نه‌بۆته‌ وێستگه‌ی قسه‌كردن له‌سه‌ر حه‌رام، جه‌سته‌ ئه‌و حه‌رامه‌یه‌ هه‌میشه‌ نه‌ك نزیك بوونه‌وه‌ وه‌ك مه‌ترسی تیایدا سه‌یر كراوه‌، به‌ڵكو قسه‌كردنیش له‌ جه‌سته‌ یه‌كێك بووه‌ له‌ ترسناكترین حه‌رامه‌كانی نێو دنیای ڕوناكبیریمان، بۆیه‌ له‌ ئه‌ده‌بی كۆن و نوێماندا ئه‌و شاعیرانه‌ به‌ بوێر ناسراون كه‌ جورئه‌تی وه‌سف كردنی جه‌سته‌ی ڕه‌گه‌زه‌كانیان هه‌بووه‌، یا له‌بواری هونه‌ری گۆرانیدا دیسان ئه‌وه‌ به‌ لوتكه‌ی ئازایه‌تی بینراوه‌ كاتێ‌ حه‌رامه‌كانی جه‌سته‌ ویستراوه‌ تێك بشكێنرێ‌، هیچ سه‌یر نیه‌ شكاندنی حه‌رامه‌كان به‌ لوتكه‌ی بوێری ناو برابێت

درێژه‌ی باسه‌که‌

ئه‌ركیۆلۆژیای جه‌سته‌ و سه‌ركوتكردنی له‌ كۆمه‌ڵگای كوردیدا

2011/12/15

به‌شی دووه‌م

بۆ خوێندنه‌وه‌ی ئه‌و مێژووه‌ به‌هیچ چه‌شنێك پێویستمان به‌وه‌ نیه‌ بزانین سه‌ره‌تای ئه‌و سه‌ركوتكردنه‌وه‌یه‌ بۆكوێ‌ ‌و بۆكه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، هێنده‌ی پێویستیه‌كی زۆرمان به‌وه‌یه‌ له‌ په‌یوه‌ندی ده‌زگا سه‌ركوتكاره‌كان تێبگه‌ین ‌و كه‌شفی ئه‌و ده‌زگایانه‌ بكه‌ین له‌ناو دامه‌زراوه‌ كوردیه‌كاندا، كه‌ ئه‌وه‌ش پێویستی به‌خوێندنه‌وه‌ی جه‌سته‌یه‌ له‌ ڕووی تیۆریه‌وه‌، ئه‌و كاره‌ش پێویستی به‌ ئاماده‌بوونی كۆمه‌ڵێك چه‌مكی فه‌لسه‌فی هه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی له‌ ڕێگه‌ی ئه‌و چه‌مكانه‌وه‌ بتوانین جه‌سته‌ بخوێنینه‌وه‌، ئێمه‌ له‌و سه‌ره‌تایه‌وه‌ هه‌وڵ ده‌ده‌ین كۆمه‌ڵێك چه‌مك دابه‌زێنینه‌ ناو ئه‌و نووسینه‌ و له‌و ڕێگایه‌وه‌ش هه‌وڵی به‌دواندنی جه‌سته‌ بده‌ین.

درێژه‌ی باسه‌که‌

ئه‌ركیۆلۆژیای جه‌سته‌ و سه‌ركوتكردنی له‌ كۆمه‌ڵگای كوردیدا

2011/12/15

به‌شی سێیه‌م

ئه‌گه‌ر ئه‌و كولتوره‌ له‌ناو شار و بۆ ئه‌و چینه‌ی كه‌ فه‌رمانبه‌ر و خوێندكار و له‌ناو دامه‌زراوه‌ حكومییه‌كان كار ده‌كه‌ن له‌ئارادا بوایه‌، ئه‌و كات ئه‌وه‌مان ناوده‌برد به‌گۆڕین له‌دۆخی سروشتییه‌وه‌ بۆ كولتوری ژیاریی، به‌ڵام ده‌بینین لادێیه‌كان زیاتر وابه‌سته‌بوونی خۆیان به‌و كولتوره‌ راگه‌یاندووه‌، ئه‌وه‌ش په‌یوه‌ندی به‌دوو فاقیه‌تی مرۆڤی كوردییه‌وه‌ هه‌یه‌،(6) په‌یوه‌ندی به‌گه‌شه‌ و گۆڕینی دۆخی كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌ نییه‌. ئاوێته‌بوونی ئه‌و دوو ئاراسته‌یه‌ په‌یوه‌ندی به‌نه‌بوونی پرۆسه‌یه‌كی ته‌ئویلكاری هه‌یه‌ كه‌ گوتاری مێژوویی و زمانی جه‌سته‌ تیایدا ته‌ئویل نه‌كراوه‌، چونكه‌ گوتار و زمان له‌په‌یوه‌ندیه‌كی جه‌وهه‌ری به‌رده‌وامدان 

درێژه‌ی باسه‌که‌

ئه‌ركیۆلۆژیای جه‌سته‌ و سه‌ركوتكردنی له‌ كۆمه‌ڵگای كوردیدا

2011/12/15

به‌شی چواره‌م و كۆتایی

ئه‌گه‌ر جه‌سته‌ له‌گوتاری یه‌كه‌مدا به‌ته‌واوی له‌ژێر كۆنترۆڵی ئاكاری ئاین و كۆمه‌ڵگادا بێت، ئه‌وا له‌گوتاری مۆدێرنیتیدا، جه‌سته‌ له‌ژێر كۆنتڕۆڵی ده‌زگاكانی سه‌ركوتكردنه‌وه‌یه‌، ئه‌و ده‌زگایانه‌ له‌كۆمه‌ڵگای كوردیدا بریتین له‌ "مزگه‌وت، پۆلیسخانه‌، حزب، ڕێكخراوه‌كان، ناوه‌نده‌كانی خوێندن" كه‌ له‌ژێر ناوی ئۆرگانه‌كانی كۆمه‌ڵگای مه‌دنی به‌ڕێوه‌ ده‌چن، ئه‌و ئۆرگانانه‌ بیانوو بۆ شه‌رعیه‌تدان به‌ كۆنترۆڵ كردن ده‌دۆزنه‌وه‌، ئه‌وه‌ وایكردووه‌ كه‌ ڕۆڵی خۆیان وه‌ك ناوه‌ندی كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی بگۆڕن بۆ كۆنتڕۆڵ كردنی چالاكی جه‌سته‌یی، به‌ شێوه‌ وستایلی جیاواز، به‌وه‌ی ببنه‌ چاودێر به‌سه‌ر ڕه‌فتاری تاكه‌كانه‌وه‌، دیارترینیان كۆنتڕۆڵ كردنه‌ له‌ڕێگه‌ی پۆشاكه‌وه‌  

درێژه‌ی باسه‌که‌

ئاماده‌بوونی جه‌سته‌ له‌ شانۆدا

2011/12/14

 

ئه‌گه‌ر بۆ مێژووی له‌ دایك بووونی جه‌سته‌ بگه‌ڕێینه‌وه‌، ده‌بێ‌ بڵێین مێژووی جه‌سته‌ له‌ شانۆدا.. مێژووی له‌ دایكبونی شانۆیه‌، چونكه‌ هه‌موو ئه‌و وێنه‌ و هێمایانه‌ی له‌سه‌ر پاشماوه‌ی ئه‌شكه‌وته‌كان ئاماژه‌ بۆ جۆری ئاهه‌نگ و سرووته‌ ئاینیه‌كان ده‌كه‌ن، ئه‌وه‌ ده‌رده‌خه‌ن كه‌ له‌ڕێگه‌ی كۆمه‌ڵه‌ جوله‌یه‌كه‌وه‌ ئه‌و شانۆیانه‌ پێشكه‌ش كراوه‌، به‌ڵام ئه‌گه‌ر بمانه‌وێ‌ مێژوویه‌كی زانستی بۆ ئه‌و شانۆیه‌ بدۆزینه‌وه‌، ئه‌وه‌ ده‌بێ‌ بگه‌ڕێینه‌وه‌ بۆ ئه‌غریقیه‌كان، به‌ تایبه‌تی بۆ سه‌ده‌ی پێنجه‌می پێش زاین، له‌و سه‌رده‌مه‌دا تاكه‌ ئه‌كته‌رێك به‌ ته‌نها له‌ڕێگه‌ی جوله‌ی جه‌سته‌وه‌ گوزارشتی له‌و بابه‌ته‌ ده‌كرد كه‌ ده‌یویست بیگه‌یه‌نێت، ئه‌وه‌ش له‌سه‌ر زمانی فه‌یله‌سوفی یۆنانی دیموكرات ئاماژه‌ی بۆ كراوه‌ 

درێژه‌ی باسه‌که‌

جه‌سته‌ له‌ شانۆی ئه‌زموونگه‌ریدا

2011/12/14

به‌ دوای ده‌ركه‌وتنی ڕۆڵ و به‌های جه‌سته‌ له‌ شانۆدا، ئیتر لای ده‌رهێنه‌ره‌ ئه‌زموونكاره‌كان جه‌سته‌ بووه‌ به‌شێكی سه‌ره‌كی له‌ پێكهاته‌ی ئه‌زموونی شانۆیی، لای ئارتۆ جه‌سته‌ ده‌چێته‌ نێو خه‌ونی نه‌سته‌وه‌، بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێ‌ به‌شداری له‌ هۆشیاری كه‌بت كراومان بكات، له‌و ڕێگه‌یه‌وه‌ش جه‌سته‌ هه‌ڵده‌ستێ‌ به‌ ئاشكرا كردنی نهێنیه‌ شاراوه‌كانی، كه‌ زمان له‌ڕێگه‌ی گفتوگۆوه‌ حه‌شاری دابوو، جه‌سته‌ دێت له‌ناو خه‌وندا هه‌موو ئه‌وانه‌ی له‌ ده‌ره‌وه‌ی تێگه‌یشتن بوون، ده‌یانكاته‌ به‌شێكی سه‌ره‌كی له‌ گوتاری شانۆدا، ئه‌وه‌ش بنیاتنانی گوتارێكی ناته‌با بوو، به‌و پێیه‌ی نمایش خاڵی نه‌بوو له‌ ژانره‌ ڕۆشنبیریه‌كانی تر، به‌ تایبه‌ت له‌ ئاماده‌ بوونی هه‌ریه‌كه‌ له‌ شیعر  و هونه‌ری شێوه‌كاری. شیعر و شێوه‌كاری په‌یوه‌ندی به‌و فه‌زا گشتیه‌ هه‌بوو كه‌ به‌ره‌نجامی تیۆری نه‌ستی فرۆید له‌لایه‌ك و له‌لایه‌كی تر هه‌ر دوو بزووتنه‌ی دادایزم و سوریالیزم كاریگه‌ری ته‌واوی له‌سه‌ر ئه‌و شانۆیه‌ به‌جێ‌ هێشت، به‌ تایبه‌ت ئارتۆ كه‌ خۆشی كۆمه‌ڵێك شیعری نووسی 

درێژه‌ی باسه‌که‌

خاسیه‌ته‌كانی شانۆی پۆست مۆدێرنیتی

2011/12/14

هه‌موو ئه‌و ئه‌زموونانه‌ی تاكو ئێستا ئاماژه‌مان بۆ كرد، چ ئه‌وانه‌ی له‌ژێر ناوی بانتۆمایم و چ ئه‌وانه‌ش له‌ژێر ناوی بانتۆمایمی نوێدا ده‌ركه‌وتوون، چی ئه‌وانه‌ش كه‌ له‌ لابۆره‌ ئه‌زموونگه‌ریه‌كان بایه‌خی تایبه‌تیان به‌ جه‌سته‌ داوه‌، ئه‌زموون گه‌لێكن ده‌رگای پڕۆژه‌ی شانۆی ئاینده‌مان بۆ ده‌كه‌نه‌وه‌، شانۆیه‌ك كه‌ ئه‌مڕۆ له‌ جیهاندا به‌ شانۆی پۆست مۆدێرنیتی ناو ده‌برێت، ئه‌وه‌ش شانۆیه‌كه‌ ووشه‌ تیایدا كراوته‌ ده‌ره‌وه‌، به‌ڵام پابه‌ندی ئه‌و بانتۆمایمه‌ نیه‌ كه‌ له‌ ڕابردوودا په‌یره‌و كراوه‌، به‌ڵكو شانۆیه‌كه‌ چه‌نده‌ متمانه‌ی كردۆته‌ سه‌ر جه‌سته‌ی ئه‌كته‌ر، به‌ هه‌مان شێوه‌ش پێكهاته‌كانی وێنه‌ی شانۆیش له‌ جۆری ڕوناكی و مۆسیقا و موفره‌ده‌ی شانۆیی بوونی هه‌یه‌، دوا جار شانۆیه‌كه‌ له‌ناو شانۆ وه‌ ده‌ست پێناكات، به‌ڵكو به‌ پڕۆژه‌یه‌كی فیكریه‌وه‌ دێت، گومان و پرسیار له‌گه‌ڵ خۆی دێنێت. 

درێژه‌ی باسه‌که‌

ئه‌نترۆپۆلۆژیای شانۆ

2011/12/14

ئه‌نترۆپۆلۆژیای شانۆ به‌ كه‌ناڵێكی گرنگی شانۆی پۆست مۆدێرنیتی داده‌نرێت، به‌ پێی ئه‌و خاسیه‌ت و تایبه‌تمه‌ندیه‌ی كه‌ ئه‌و شانۆیه‌ له‌خۆیدا كۆی ده‌كاته‌وه‌، هه‌ڵبه‌ت ئه‌و زانسته‌ كه‌ له‌ بنه‌ڕه‌تدا ده‌كرێ‌ وا پێناسه‌ بكرێت، زانستێكه‌ له‌ باره‌ی مرۆڤه‌وه‌ ده‌كۆڵێته‌وه‌، ئه‌وه‌ش توێژینه‌وه‌ی مرۆڤه‌ له‌ باره‌ی لایه‌نی كۆمه‌ڵایه‌تی و سرووشتی و په‌یوه‌ندیه‌ مرۆیه‌كان، ده‌شێ‌ كورت كردنه‌وه‌ی ئه‌و زانسته‌ بۆ پێناسێكی وا خێرا یه‌كێك بێت له‌و هه‌ڵانه‌ی كه‌ به‌سه‌رماندا تێپه‌ڕێت، گه‌ر بێت و به‌و شێوه‌یه‌ سه‌یری بكه‌ین، به‌ڵام ئێمه‌ مه‌به‌ستمان قسه‌كردن نیه‌ له‌و زانسته‌ هێنده‌ی تیشك خستنه‌ سه‌ر ئه‌و جۆره‌ زانسته‌یه‌ له‌ كاری شانۆیدا، ئه‌و زانسته‌ له‌ شانۆدا چۆن له‌ دایك بوو؟ مێژووی له‌ دایكبونی زه‌مه‌نێكی نادیاره‌؟  

درێژه‌ی باسه‌که‌

سۆسیۆلۆژیای شانۆ

2011/12/14

سۆسیۆلۆژیای شانۆ گه‌ڕان نیه‌ به‌ دوای به‌خشینی شوناسێكی كۆمه‌ڵناسیانه‌ به‌ شانۆی نه‌ته‌وه‌، به‌ڵكو ئه‌و سۆسیۆلۆژیایه‌ ده‌یه‌وێ‌ ڕه‌هه‌ندێكی كۆمه‌ڵناسیانه‌ ببه‌خشێته‌ جه‌سته‌ی ئه‌كته‌ر، به‌وه‌ی جه‌سته‌ ته‌نها وه‌زیفه‌ی گه‌یاندنی بیرۆكه‌ و فیكرێك نیه‌، به‌ڵكو جه‌سته‌ی مرۆیی كه‌ له‌ ته‌وه‌ری پێشوومان جێگای بایه‌خ بوو، ئه‌وا لێره‌دا جه‌سته‌ی هه‌مووان ده‌بن به‌و گروپه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌ی كه‌ كۆمه‌ڵێك خاڵی هاوبه‌ش كۆیان ده‌كاته‌وه‌، ئه‌و تێگه‌یشتنه‌ش بۆ جه‌سته‌ تێڕوانینێكی سۆسیۆلۆژیانه‌یه‌ 

درێژه‌ی باسه‌که‌

فێمێنیزم و شانۆ

2011/12/14

فێمێنیزم گه‌رچی زیاتر له‌ناو فه‌لسه‌فه‌ی ماركسیزمه‌وه‌ هاته‌ بوون بۆ ئازاد بوونی ژنان، به‌ڵام ئه‌و فێمێنیزمه‌ی ئێمه‌ لێره‌دا مه‌به‌ستمانه‌ فێمێنیزمێكی زمانه‌وانیه‌، كه‌ خۆیان به‌ فێمێنیزمی پۆست  مۆدێرنیتی سه‌یر ده‌كه‌ن، ئه‌وه‌ش به‌ره‌نجامی تیۆری سایكۆلۆژیه‌ له‌ ڕێگه‌ی خوێندنه‌وه‌كانی جاك لاكان بۆ فرۆید و چه‌مكی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی سێنته‌ر لای دریدا هاتنه‌ بوون، دیارترین ناوه‌كانیشیان (جۆلیا كریستیڤا، هێلین سیكسۆس، لۆرا كیپنز) ئه‌و كاتانه‌ی ده‌بینین فێمێنیزم به‌شێكه‌ له‌ناو پۆست مۆدێرنیتی، مانای وایه‌ ده‌توانێت به‌شێك بێت له‌ناو شانۆكه‌شی 

درێژه‌ی باسه‌که‌

پڕۆژه‌یه‌كی ئه‌زموونكاری كوردیی له‌ شانۆی پۆست مۆدێرنیتیدا

2011/12/14

به‌شی یه‌كه‌م

ئاماده‌بوونی جه‌سته‌ وه‌ك پڕۆژه‌یه‌كی شانۆیی تا چه‌ند له‌ نمایشه‌ شانۆیه‌كانمان بوونی هه‌بووه‌؟ جێگه‌ی ئه‌وپه‌ڕی داخ و نیگه‌رانیه‌ كه‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی مێژوویمان نیه‌ ئاماژه‌ بۆ سه‌ره‌تاكانی ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ بكه‌ن، هێنده‌ی هه‌یه‌ ئه‌و ووتاره‌ ڕۆژنامه‌وانیانه‌ن كه‌ باس له‌ كۆمه‌ڵێك دیمه‌نی ساده‌ ده‌كه‌ن له‌ڕێگه‌ی جوله‌وه‌ گوزارشتی لێ‌ كراوه‌ تا دواتر چه‌ند هونه‌رمه‌ندێك وه‌ك كاری بانتۆمایم چه‌ندین شانۆگه‌ریان پێشكه‌ش كردووه‌، له‌وانه‌ هونه‌رمه‌ندان (میدیا ره‌ئوف بێگه‌رد، حوسێن میسری، فه‌رهاد شه‌ریف، جه‌لال خان) له‌وانه‌یه‌ هونه‌رمه‌ندی تریش هه‌بێت و ئێمه‌ ئاگامان له‌كاره‌كانیان نه‌بوو بێت و یا سه‌رچاوه‌كان به‌و شێوه‌یه‌ ئاماژه‌یان بۆ نه‌كردبێت

درێژه‌ی باسه‌که‌

پڕۆژه‌یه‌كی ئه‌زموونكاری كوردیی له‌ شانۆی پۆست مۆدێرنیتیدا

2011/12/14

به‌شی دووه‌م وكۆتایی

هه‌رچی له‌باره‌ی په‌یوه‌ندی نێوان سینۆگرافیا و ده‌رهێنانه‌ سمكۆ محه‌مه‌د له‌ ووتارێكدا ده‌ڵێت" ده‌رهێنه‌ر زیاتر كاره‌ هونه‌ریه‌كانی به‌ سینۆگرافیاوه‌ په‌یوه‌ست بوو، چونكه‌ پێی وایه‌ سینۆگرافیا پڕۆسه‌یه‌كی جیا نه‌كراوه‌یه‌ له‌ بونیادی داڕشتنه‌ هونه‌ریه‌كانی شانۆی ئه‌زموونگه‌ری، بۆیه‌ له‌ كاتی دابه‌زینی عه‌باكه‌ به‌ ڕیتمێكی تایبه‌تی مۆسیقی هه‌ستی بینه‌ری ڕاكێشا بووه‌ ناو خه‌یاڵه‌كانی پانتایی شانۆگه‌ریه‌كه‌"(21)

درێژه‌ی باسه‌که‌

مانیفێستی خه‌ونی سرووت ئامێز

2011/12/14

له‌وانه‌یه‌ سه‌یر بێ‌ ناو له‌ كارێك بنرێت خه‌ون، خه‌ون هاتنه‌دی حه‌زه‌كانی مرۆڤه‌، گه‌شته‌ له‌نێو پانتاییه‌كانی ڕه‌نگدا، سه‌مای حه‌زه‌كانی مرۆڤه‌، ته‌قینه‌وه‌ی پڕۆسه‌كانی نه‌سته‌، تۆڵه‌كردنه‌وه‌ی نه‌سته‌ له‌ هه‌ست، ته‌قاندنه‌وه‌ی حه‌زه‌ خه‌فه‌ بووه‌كانه‌، جوله‌یه‌كی بێ‌ سنووره‌، دۆزینه‌وه‌ی خه‌ونه‌كانی مناڵیه‌، خه‌ونه‌ له‌ناو خه‌ون، بینه‌ر له‌ قووڵایی خه‌ون به‌ ئاگا دێنێ‌، له‌خه‌ونێكیتردا فه‌زاكانی ناخی نیشان ده‌دا، گرێ‌ ده‌روونیه‌كانی مرۆڤ ده‌بنه‌ ئاوێنه‌ی ئه‌و خه‌ونانه‌، شێتخانه‌یه‌كه‌ ده‌یه‌وێ‌ له‌ شێته‌كان بگه‌یه‌نێت ئه‌وان عه‌قڵیان له‌ده‌ست نه‌داوه‌ و تووشی گرێی ده‌روونی هاتوون، غه‌ریزه‌ی سێكسی به‌شه‌ شێری به‌ركه‌وتووه‌، واته‌ فرۆید له‌نێو ئه‌و خه‌ونانه‌ دار به‌ده‌ستێكه‌و تیۆره‌كه‌ی له‌بن شانه‌، مه‌رگه‌ساته‌كانی واقیع هه‌ر له‌مه‌سه‌له‌ "كۆمه‌ڵایه‌تی، ئابوری، ئاكاری" ه‌وه‌ له‌ده‌ربڕینه‌ سێكس و گرێ‌ ده‌روونیه‌كانه‌وه‌ ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌خۆی گرد كردۆته‌وه‌، ژنێك ده‌یه‌وێ‌ ده‌رگا بكاته‌وه‌ و له‌هۆڵی نمایش ده‌ربازی بێت (له‌ماڵێكدا)، سێ‌ پیاو له‌سه‌ر جه‌سته‌ی ژنێك مارشێكی سه‌ربازی ساز ده‌كه‌ن (ئه‌فسانه‌ی ڕێگای هات و نه‌هات)، عه‌بایه‌ك له‌ به‌رزایی نمایشه‌وه‌ ده‌كه‌وێته‌ سه‌ر ژن و مێردێك (عه‌با). 

درێژه‌ی باسه‌که‌

شانۆی بینین

2011/12/14

ئه‌زموونێك شانۆ له‌ بۆشایی بنیات ده‌نێته‌وه‌

به‌دوای قۆناغی یه‌كه‌می ئه‌زموونه‌كان، ئێمه‌ پێویستمان به‌ بنیاتنانی ئه‌زموونێكی تر هه‌بوو، ئه‌زموونێك بتوانێ‌ گۆڕٍان له‌هه‌ندێ‌ بنه‌مای شانۆ بكات، به‌وه‌ش هه‌وڵ بده‌ین گۆڕین له‌ سیستمی گوتار بكه‌ین، له‌م قۆناغه‌دا خولیای ئه‌وه‌ بووین كه‌ ئاخۆ ده‌توانین شانۆیه‌ك بنیات بنێین له‌ده‌ره‌وه‌ی بیناسازی هۆڵی شانۆ و به‌بێ‌ بوونی ڕوناكی و دیكۆر و مۆسیقا؟ شانۆیه‌ك ته‌نیا جوله‌ له‌و شوێنه‌ بتوانێ‌ شانۆیه‌كی بینین بخوڵقێنێت، به‌تایبه‌ت ئێمه‌ ویستمان ئه‌مجاره‌ ئه‌زموونه‌كه‌ له‌ شوێنێك بێت كه‌ بتوانین گۆڕینێك له‌ گوتاره‌ شانۆییه‌كه‌ بكه‌ین، ئه‌وه‌ش ده‌رگا كردنه‌وه‌یه‌ك بوو بۆ شانۆیه‌كی ئه‌زموونگه‌ری، بۆیه‌ له‌گه‌ڵ چوونمان بۆ شاری كه‌ركوك، قۆناغی دووه‌می ئه‌و ئه‌زموونه‌ له‌ كه‌ركوك ده‌ستی پێكرد، له‌گه‌ڵ دامه‌زراندنی (تیپی شانۆی ئه‌زموونگه‌ری كه‌ركوك) نۆبه‌ره‌ی ئه‌و ئه‌زموونه‌ شانۆگه‌ری (له‌ چاوه‌ڕوانی گۆدۆ) ی سامۆئیل بیكیت بوو

درێژه‌ی باسه‌که‌

مانیفێستی ئه‌نترۆپۆلۆژیای شانۆ

2011/12/12

ده‌ق چ ده‌سه‌ڵاتێكی هه‌یه‌؟ ئایا ده‌ق توانای هاتنه‌ نێو ئه‌و پانتایه‌ ئه‌فسونیه‌ی هه‌یه‌؟ ده‌ق نووسراوێكی ئه‌ده‌بی سه‌ر كاغه‌زه‌، ئه‌و ده‌قه‌ بیرۆكه‌یه‌كه‌ بۆ كاركردن، به‌هه‌ند وه‌رنه‌گرتنی ته‌واوی دیالۆگه‌كان بێبایه‌خكردنی نووسه‌ر نیه‌، به‌ڵكو نووسه‌ر به‌شێوه‌یه‌كیتر دێته‌وه‌ ناو نمایش، بیرۆكه‌ی سه‌ره‌كی نووسه‌ر وه‌رده‌گرینه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌و بیرۆكه‌یه‌ به‌پێی تێپه‌ڕینی زه‌مه‌ن گۆڕانی به‌سه‌ردا دێت، ئه‌وه‌ به‌ته‌نیا ڕزگاركردنی شانۆ نیه‌ له‌ ئه‌ده‌ب، به‌ڵكو دۆزینه‌وه‌ی زه‌مه‌نێكی ئه‌فڕێنه‌ریشه‌ له‌ناو جیهانی ده‌قدا، خوێندنه‌وه‌یه‌كی جیاوازه‌، به‌خشینی خاسیه‌تی نوێی زه‌مه‌نی ئێمه‌یه‌، بۆ ئه‌وه‌ی له‌وانیتر نه‌چین، بوونی خاسیه‌تی جیاواز ئومێد و خه‌ونێكی هه‌میشه‌ییمانه‌، ئێمه‌ نامانه‌وێ‌ له‌كه‌س بچین، ده‌مانه‌وێ‌ خۆمان بین، له‌ڕێگه‌ی ڕه‌تكردنه‌وه‌ی ده‌یالۆگ و سڕینه‌وه‌ی ئاخاوتن، زمانێكی یه‌كگرتوو دێنینه‌ كایه‌وه‌، كه‌ زمانی جه‌سته‌یه‌

درێژه‌ی باسه‌که‌

سۆسیۆلۆژیای شانۆ

2011/12/12

میتۆدی: ده‌نگ میتا حیكایه‌ت

 ئه‌و بابه‌ته‌ ده‌سپێكی قۆناغێكی نوێی كاركردنه‌ ئه‌وه‌ گه‌ڕانێكی ئه‌زموونكاری جیاوازه‌، گومانه‌ له‌ڕابردوو، پرسیاره‌ له‌ ئێستا، خوێندنه‌وه‌یه‌كی ته‌ئویلكاریه‌ بۆ داهاتوو، تێكشكاندنه‌وه‌ی ئه‌زموونه‌كانی پێش خۆیه‌تی، بنیاتنانه‌وه‌یه‌ له‌ناو گوتارێكی ئه‌زموونكاری نوێ‌، ناته‌با بوونه‌ له‌ڕێگه‌ی سرووتی شانۆییه‌وه‌، سرووتێك به‌ره‌و شانۆیه‌كی فره‌ كولتوری هه‌نگاو ده‌نێت، ئه‌وه‌ نزیك كردنه‌وه‌ی كولتوره‌كان و ده‌یالۆگێكی نێوان گروپه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانه‌، تێگه‌یشتنێكی سۆسیۆلۆژیه‌ بۆ شانۆ، بونیاد و پێكهاته‌یه‌كی تر ده‌خاته‌ ڕووبه‌ری نمایشه‌وه‌، بۆ ئه‌زموونی ئێمه‌ چیتر جه‌سته‌ به‌ ته‌نیا زمانی نمایش نیه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ گه‌ڕانه‌وه‌ش نیه‌ بۆ ووشه‌ی نووسراو، به‌ڵكو ده‌نگ له‌ته‌ك جه‌سته‌ ده‌رده‌كه‌وێت، ده‌نگ ئاماده‌ بوونێكی نوێی جه‌سته‌یه‌، ده‌نگ ئه‌و بونیاده‌ ئاهه‌نگسازه‌یه‌ له‌ ڕابردوودا خنكێنراو نمایش ئه‌و بونیاده‌ ئازاد ده‌كات

درێژه‌ی باسه‌که‌

ده‌قی یاده‌وه‌ری له‌یادكراو

2011/12/12

ئێمه‌ بیرۆكه‌یه‌كی نووسراوی ده‌قێكمان نیه‌ تا كاری له‌سه‌ردا بكه‌ین، ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ ئه‌نجامی گفتوگۆی كاره‌كه‌یه‌، چوونه‌ ئه‌و شوێنه‌یه‌ ده‌مانه‌وێ‌ كاره‌كه‌ی تیا ئه‌نجام بده‌ین، ئێمه‌ ده‌ست به‌ ڕاهێنانه‌ جه‌سته‌ییه‌كان ده‌كه‌ین، چڕٍكردنه‌وه‌ی یاده‌وه‌ری یه‌كێكه‌ له‌و بابه‌تانه‌ی بایه‌خی پێ‌ ده‌ده‌ین، جوله‌ی ته‌واوی جه‌سته‌، ئێمه‌ له‌ ژیاندا بایه‌خ به‌ قاچه‌كانمان ناده‌ین، وه‌ك ئه‌وه‌ی بایه‌خی تایبه‌تی ده‌گه‌ڕێنینه‌وه‌ بۆ ڕووخسار و ده‌ست و قژ و ته‌نانه‌ت نینۆكه‌كانمان، بۆیه‌ ده‌مانه‌وێ‌ وه‌زیفه‌ی قاچه‌كانمان ده‌ربخه‌ین، ئه‌وه‌ نزیكمان ده‌كاته‌وه‌ له‌ ڕاهێنانه‌كانی شانۆكاری یابانی (تاداشی سوزوكی) كه‌ پڕۆسه‌ی ئاماده‌كردنه‌وه‌ی ئه‌كته‌ره‌ بۆ به‌تاڵ بوونه‌وه‌ له‌ ئێستا و خۆ بارگاویكردنه‌وه‌ به‌ ڕابردوو.

درێژه‌ی باسه‌که‌

جه‌سته‌ی كولتوری

2011/12/12

 

 جه‌سته‌ی نمایش جه‌سته‌یه‌كی كولتوریه‌، ئه‌و جه‌سته‌یه‌ وه‌زیفه‌یه‌كی ترادتیۆن (كه‌له‌پوور)ی نیه‌ بۆ نمایش كردنی دیارده‌ كولتوریه‌كان، به‌ڵكو ئه‌و جه‌سته‌یه‌ كولتور شوناسی بوونیه‌تی، ئه‌و شوناسه‌ دابڕاو نیه‌ له‌ جه‌سته‌ی ئه‌و، بۆیه‌ جه‌سته‌ گوزارشت له‌و كولتوره‌ ده‌كات، ئه‌وه‌ش ده‌رخستنی وێنه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی نیه‌ بۆ په‌یوه‌ندیه‌ سۆسیۆلۆژیه‌كانی كۆمه‌ڵگای كوردی، به‌ڵكو جه‌سته‌ هه‌ڵگری ئه‌و ووزه‌ كولتورییه‌ كه‌ توانای درێژبوونه‌وه‌ی هه‌یه‌ بۆ ناو كاری شانۆیی، ئه‌و ووزه‌یه‌ ده‌لاله‌تی ڕه‌گه‌زی به‌ جه‌سته‌ نابه‌خشێت، به‌ڵكو جه‌سته‌ له‌ناو ده‌لاله‌تی فره‌ ڕه‌گه‌زیدا ده‌رده‌كه‌وێت، به‌واتای جه‌سته‌ی كولتوری جه‌سته‌یه‌كی نێرینه‌ یا مێینه‌ نیه‌ به‌ ته‌نیا، به‌ڵكو جه‌سته‌یه‌كه‌ هه‌ڵگری هه‌ردوو ڕه‌گه‌زه‌كه‌یه‌، جه‌سته‌یه‌كی نێره‌ مووكه‌، ئه‌وه‌ش جه‌سته‌یه‌كه‌ ته‌واوی دوالیزمه‌كانی جه‌سته‌ تێك ده‌شكێنێ‌

درێژه‌ی باسه‌که‌

ده‌نگ، یاده‌وه‌ری جه‌سته‌

2011/12/12

بایه‌خدانی ئێمه‌ به‌ ده‌نگ، په‌یوه‌ندی ده‌نگه‌ به‌ یاده‌وه‌ریه‌وه‌، ئه‌وانه‌ ئاماژه‌ی له‌یاد كراون، جه‌سته‌ی ئاماده‌ له‌ڕێگه‌ی ده‌نگه‌وه‌ به‌ره‌و زه‌مه‌نی یاده‌وه‌ری ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، چونكه‌ ده‌نگ به‌ر له‌ووشه‌ هاتووه‌، چۆن سه‌ره‌تا جوله‌ هه‌بوو، ئاوا له‌سه‌ره‌تادا ده‌نگ هه‌بوو، مناڵ كاتێ‌ دێته‌ بوون، ووشه‌ له‌لای بوونی نیه‌، ساته‌وه‌ختی هاتنی بۆ دنیا ده‌نگ له‌لای ئاماده‌یه‌، ئه‌وه‌ ئاماژه‌یه‌كی بوونگه‌رایی ئه‌وه‌، به‌ڵام ووشه‌ به‌پێی كولتوری كۆمه‌ڵگا و فێركردنی چۆنیه‌تی قسه‌ كردن له‌گه‌ڵ گه‌شه‌ كردنی دێته‌ بوون.

درێژه‌ی باسه‌که‌

داڕشتنه‌وه‌ی پانتایی

2011/12/12

ده‌رهێنان و ده‌رهێنه‌ر دوو زاراوه‌ی فه‌رامۆشكراون، چونكه‌ ئێمه‌ ده‌قێكی نووسراومان نیه‌ تاكاری ده‌رهێنانی بۆ ئه‌نجام بده‌ین، به‌ڵكو له‌بڕی زاراوه‌ی ده‌رهێنان، چه‌مكێكی جیاوازمان هه‌یه‌ كه‌ پێی ده‌ڵێین (داڕشتنه‌وه‌ی پانتایی) وه‌زیفه‌ی ڕێكخستنی په‌یوه‌ندی كۆمه‌ڵایه‌تی و جوانكاریه‌، ڕێكخستنه‌وه‌ی وێنه‌ و داڕشتنه‌وه‌ی بۆشاییه‌، نووسینه‌وه‌ی پانتاییه‌ له‌ڕێگه‌ی جه‌سته‌وه‌، ئه‌وه‌ پڕۆسه‌ی باوی ده‌رهێنان نیه‌، به‌ڵكو كارێكی فه‌لسه‌فی و فینۆمینۆلۆژیه‌ (دیارده‌ناسی)، هانی جه‌سته‌ی كولتوری ده‌دات كه‌ بتوانێ‌ ده‌نگ بدۆزێته‌وه‌، سرووتێكی ئاینی بیر دێنێته‌وه‌، كه‌ چۆن له‌ڕێگه‌ی ده‌نگی ئه‌و سرووته‌وه‌، جه‌سته‌ بتوانێ‌ مانایه‌كی كه‌شف نه‌كراو بدۆزێته‌وه‌، داڕشتنه‌وه‌ی پانتایی پڕۆسه‌ی له‌دایكبونی وێنه‌ی شانۆییه‌ له‌ڕێگه‌ی ده‌نگ و جه‌سته‌وه‌، ئه‌و دوانه‌ به‌دوای ڕووخانی دوالیزمه‌كانی جه‌سته‌، دوالیزمی شانۆ له‌ڕێگه‌ی ده‌نگ و جه‌سته‌ تێكده‌شكێنن، به‌وه‌ی ده‌نگ و جه‌سته‌ له‌نێو سیستمی نمایش ده‌بردرێنه‌ سه‌ر یه‌كه‌یه‌كی هارمۆنی.

درێژه‌ی باسه‌که‌

شانۆناسی و كولتور

2011/12/12

به‌شی یه‌كه‌م
ئه‌م ته‌وه‌ره‌ به‌ته‌نیا تێگه‌یشتنێكی ڕه‌خنه‌یی نیه‌ بۆ شانۆی ئه‌زموونگه‌ری، به‌ڵكو به‌ره‌نجامی گه‌ڕانی ئه‌زموونكاریمانه‌ له‌ ئه‌زموونی (ئۆدیبی زه‌رده‌شت) بۆیه‌ ئه‌وه‌ هه‌وڵێكه‌ بۆ تیۆریزه‌كردنی ئه‌و ئه‌زموونه‌، ئه‌وه‌ش به‌شێكه‌ له‌پرۆژه‌ی نووسینه‌وه‌ی ئه‌زموونه‌كان، ده‌ست نیشان كردنی ئه‌و ده‌ره‌نجامه‌ ئه‌زموونكاریانه‌ی كاركردنه‌، پشكنینی چه‌مكه‌كانه‌ له‌ناو كاری شانۆیی، زیاتر كارێكی لابۆریه‌، بۆیه‌ وه‌ك شانۆی سوونه‌تی گرفتی ژماره‌ی زۆری بینه‌ری نیه‌، به‌ڵكو پێویستی به‌ بینه‌رێكی ده‌سته‌ بژێر هه‌یه‌، كه‌ گوزارشت له‌ ڕۆحی ئه‌و ئه‌زموونه‌ بكات

درێژه‌ی باسه‌که‌

شانۆناسی و كولتور

2011/12/12

به‌شی دووه‌م وكۆتایی
دوور نیه‌ هه‌ندێك ناوی كه‌ڕنه‌ڤاڵ (ئاهه‌نگساز) كورت بكه‌نه‌وه‌ بۆ شانۆی ئاهه‌نگسازی، به‌ڵام ئه‌وه‌ جگه‌ له‌ هه‌ڵه‌ی میتۆدی گوزارشت له‌هیچ تێڕوانینێكی تر ناكات، كه‌ڕنه‌ڤاڵ په‌یوه‌ندی نیه‌ به‌ گۆرانی و سروود و ده‌ف لێدان و فۆلكلۆر، كه‌ڕنه‌ڤاڵ به‌شداری كردنی ده‌نگه‌ له‌ناو پێكهاتی كولتوری، هه‌ر ناونانێك به‌ شانۆی ئاهه‌نگسازی له‌ڕاستیدا نه‌بوونی توانایه‌ بۆ تێگه‌یشتن له‌ فره‌ مانایی ده‌نگ و وێنه‌ی ده‌نگی فیگور.

درێژه‌ی باسه‌که‌

له‌نێوان ئه‌تمۆسفێر و ڕیتوال

2011/12/12

ریتوال و ئه‌تمۆسفێر دوو چه‌مكی به‌هاداری ناو پڕۆسه‌ی كاركردنن، ئه‌و دوو چه‌مكه‌ خاوه‌نی دوو پانتایی سه‌ربه‌خۆی خۆیانن، به‌هۆی ئه‌وه‌ی ئێمه‌ له‌ خوێندنه‌وه‌مان بۆ ئه‌و دوو چه‌مكه‌ له‌ڕێگه‌ی ئه‌زموونی (حیكایه‌تی لم) ه‌وه‌ پێی گه‌یشتووین، بۆیه‌ لێره‌دا له‌ئاستی تیۆریزه‌ كردنه‌وه‌ی ئه‌و ئه‌زموونه‌ پراكتیكیه‌وه‌ دێینه‌ سه‌ر نووسینه‌وه‌ی هه‌ردوو چه‌مكه‌كه‌.

درێژه‌ی باسه‌که‌

بنیاتی كولتوری له‌ بیناسازی شوێندا

2011/12/12

په‌یوه‌ندی نێوان بیناسازی شوێن و بنیاتی كولتوری بابه‌تێكی نه‌خوێنراوی پێش خۆمانه‌، ئه‌وه‌یان باسێكه‌ له‌ڕێگه‌ی پڕۆسه‌ی خوڵقاندنه‌وه‌ بنیاتی ده‌نێین، هه‌یوانی خانوویه‌كی كۆن، چه‌ندین سه‌ده‌یه‌ ژیان تێیدا بوونی نه‌ماوه‌، ئه‌و زینده‌گیه‌ چۆن به‌ بیناسازی ئه‌و شوێنه‌ ده‌به‌خشینه‌وه‌؟ ئه‌وه‌ پرسیاری سه‌ره‌كیه‌ كه‌ به‌ر بنیاتی كولتوریمان ده‌كه‌وێت له‌ ئه‌زموونی (ئه‌نتیگۆنای قه‌ڵا).

درێژه‌ی باسه‌که‌

په‌راوێزه‌كانی شانۆ

2011/12/12

ناوی كتێب: په‌راوێزه‌كانی شانۆ
ناوی نووسه‌ر: نیهاد جامی
جۆری كتێب: گفتوگۆی شانۆیی
تایپ و هه‌ڵه‌چنی: شكۆ عومه‌ر
به‌رگ: عومه‌ر سه‌یده‌
ده‌رهێنانی هونه‌ری: گۆڤاری شانۆكار
تیراژ: 500
چاپخانه‌: ئه‌رابخا

درێژه‌ی باسه‌که‌

ده‌روازه‌یه‌ك بۆ گفتوگۆ

2011/12/12

نووسینه‌وه‌ی ئه‌زموونی كاركردن به‌شیكی ڕوونی سیماكانی ئه‌زموونه‌كه‌ ده‌رده‌خه‌ن، بۆیه‌ ئه‌و شێوه‌ له‌گه‌ڵ تازه‌ بوونی له‌ڕۆشنبیری شانۆیمان، به‌ڵام هه‌وڵێكی ناوازه‌یه‌ بۆ خوێندنه‌وه‌ی ئه‌زموونه‌كانمان، سه‌رچاوه‌یه‌كیشه‌ بۆ قسه‌ له‌سه‌ر كردن له‌سه‌ر هه‌وڵی ئه‌زموونكاری و ئه‌زموونه‌ جیاوازه‌كانی كاری شانۆییمان، بۆ ئه‌وه‌ش ئێمه‌ كتێبی (شانۆی پۆست مۆدێرنیتی) مان بۆ ته‌رخان كرد

درێژه‌ی باسه‌که‌

ئاشنابوون به‌ شانۆ

2011/12/12

سازدانی: عه‌بدوللا كاكه‌یی 
* سه‌ره‌تاكانت له‌گه‌ڵ شانۆ چۆن بوو؟
 - سه‌ره‌تا له‌ كۆتایی هه‌شتاكان له‌ مه‌ڵبه‌ندی لاوانی عه‌نكاوه‌ی هه‌ولێر له‌ تیپێكی شانۆیی لاوان وه‌ك ئه‌كته‌ر به‌شداریم كرد، هه‌ر ئه‌و ساڵه‌ به‌شداریم له‌ خولێكی شانۆیی كرد، دواتر ڕاپه‌ڕین هات و هه‌ڕه‌شه‌یه‌كی توندی له‌ خه‌ونه‌كانمان كرد، مه‌به‌ستم خه‌ونه‌ شانۆییه‌كانه‌، ئه‌و ڕۆژگاره‌ شانۆ كه‌وته‌ ده‌ستی گروپه‌كانی حزبه‌وه‌، بۆیه‌ شانۆیه‌كان هه‌ر هه‌موویان باسیان له‌ سه‌ركه‌وتنی شۆڕش ده‌كرد له‌ دیمه‌نی ساده‌، له‌و ساته‌دا ئێمه‌ به‌ شانۆكارێك ئاشنا بووین به‌ناوی (فواد جه‌لال) ئه‌و خه‌ریكی كارێكی جیاواز بوو ده‌یویست شانۆیه‌ك ده‌ربهێنێت به‌ناوی (ئه‌میبای كه‌لاوه‌كان) ئه‌و یه‌كه‌م كه‌س بوو منی فێری ده‌نگ كرد له‌ شانۆ

درێژه‌ی باسه‌که‌

له‌ (هاملێتی كه‌ركوك) كه‌س بێگوناه نیه‌

2011/12/12

سازدانی: كاردۆ
به‌شی یه‌كه‌م
له‌ ئێواره‌یه‌كی گه‌رمی هاوینی ئه‌مساڵدا . به‌بانگهێشتی تیپی شانۆی ئه‌زمونگه‌ری كه‌ركوك .بووم به‌ بینه‌رێكی نمایشی ( هاملێتی كه‌ركوك ) كه‌ نمایشكارانی سه‌ر به‌ تیپی ناوبراو وه‌ك دوایین پرۆژه‌ی قۆناغێكی دیكه‌ی خۆیان له‌ خانوویه‌كی كۆنی دوونهۆمی قه‌ڵای كه‌ركوك دا نمایشیان كرد, له‌ ڕاستیدا جه‌خت كردنه‌وه‌ی ئه‌م تیپه‌ له‌ سه‌ر گرنگی شوێن و گه‌ڕان به‌ دوای دۆزینه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی نوێ‌ له‌ نێوان (وه‌رگر ) و ( نمایش) هه‌روه‌ها هه‌وڵدان بۆ ئاشكراكردنی توانا سوپه‌ر سروشتیه‌كانی ئه‌كته‌ر. هه‌موو ئه‌مانه‌ به‌سوود وه‌رگرتن له‌ تیۆره‌كانی (گرۆتۆفسكی و ئارتۆ و پیته‌ر بروك) هانده‌ری من بوو بۆ ئه‌وه‌ی بانگهێشتی چه‌ند كه‌سێك بكه‌م كه‌ له‌ بواری بزووتنه‌وه‌ی شانۆی شاره‌كه‌دا كارده‌كه‌ن و خۆیان به‌ خاوه‌نی بزووتنه‌وه‌كه‌ ده‌زانن. ئه‌ویش به‌ مه‌به‌ستی ئه‌نجامدانی گفتوكۆیه‌كی چه‌ند قۆڵی له‌ باره‌ی پرۆژه‌كانی تیپی شانۆی ئه‌زمونگه‌ری كه‌ركوك به‌گشتی و نمایشی هاملێت وه‌ك نمونه‌

درێژه‌ی باسه‌که‌

له‌ (هاملێتی كه‌ركوك) كه‌س بێگوناه نیه‌

2011/12/12

به‌شی دووه‌م وكۆتایی
* به‌بۆچوونی گرۆتوڤسكی شانۆ له‌ گۆشه‌نیگای دوێنێوه‌ ئه‌مرۆمان نیشان ده‌دات, هه‌روه‌ك له‌ گۆشه‌نیگای ئه‌مرۆوه‌ دوێنێمان بۆ ده‌خاته‌ ڕوو, ئاخۆ ئه‌م هاوكێشه‌یه‌ تا چه‌ند ئاوێته‌كردنی دوو كولتووری جیاواز قبوڵ ده‌كات؟ واتا داماڵینی ده‌قێكی كلاسیك له‌ ووشه‌, پاشان داڕشتنه‌وه‌ی گوتارێكی نوێ‌ و ئاراسته‌ كردنی به‌ره‌و زه‌ینی وه‌رگرێك كه‌ سه‌ر به‌كولتور و زه‌مه‌نێكی جیاوازه‌؟

درێژه‌ی باسه‌که‌